Begrippen stampen
Je leest een uitleg en kiest welk begrip erbij hoort. Een begrip is klaar als je het drie keer goed hebt. Wat je fout hebt komt terug tot het blijft zitten.
40 begrippen in deze stapel
Lees het begrip, bedenk wat het betekent en klap het open om te zien of je het had.
-
soevereiniteit
Het hoogste gezag over een gebied. Formele soevereiniteit valt niet vanzelf samen met economische zelfstandigheid.
-
parlementaire democratie
Een stelsel waarin gekozen vertegenwoordigers de regering controleren en wetten vaststellen.
-
distributiestelsel
Een regeling waarbij de overheid schaarse goederen verdeelt met bonnen.
-
bronverwijzing
De aanduiding waar je informatie vandaan komt, zodat een lezer het kan nagaan.
-
beurskrach
Een plotselinge instorting van de koersen op de beurs.
-
indirect bestuur
Koloniaal bestuur via bestaande elites en instellingen. Goedkoop, maar het houdt structuren in stand die verzet mogelijk maken.
-
aanleiding
De gebeurtenis die de zaak in gang zet. Zonder structurele oorzaken had die gebeurtenis weinig losgemaakt.
-
communisme
De ideologie die de productiemiddelen in gemeenschappelijke handen wil brengen en in de praktijk een totalitaire partijstaat opleverde.
-
secularisatie
Het terugtreden van kerk en geloof uit het dagelijks leven en uit de politiek.
-
arbeidsinzet
De gedwongen tewerkstelling van mannen in Duitse fabrieken tijdens de bezetting.
-
secundaire bron
Een bron die later over die tijd is gemaakt, bijvoorbeeld een boek van een historicus.
-
anachronisme
Het beoordelen of beschrijven van het verleden met begrippen of maatstaven die toen nog niet bestonden.
-
Lebensraum
De nazi-opvatting dat Duitsland recht had op woongebied in het oosten van Europa.
-
betrouwbaarheid
De vraag voor welk doel je de inhoud van een bron kunt gebruiken. Een bron is niet betrouwbaar of onbetrouwbaar maar bruikbaar voor een bepaalde vraag.
-
grondrecht
Een recht van burgers dat in een grondwet is vastgelegd en dat de macht van de overheid begrenst.
-
politionele actie
De naam die Nederland gaf aan het militaire optreden in Indonesie, om het woord oorlog te vermijden.
-
totale oorlog
Een oorlog waarin de hele samenleving wordt ingezet en ook steden en burgers doelwit zijn.
-
sociale zekerheid
Het stelsel van uitkeringen en verzekeringen dat inkomen geeft bij ziekte, werkloosheid of ouderdom.
-
plantagekolonie
Een kolonie die draait op grootschalige landbouw voor de export, met dwangarbeid en slavernij als arbeidsvorm.
-
periodisering
Het indelen van de geschiedenis in perioden. Die indeling is achteraf gemaakt en daarmee altijd een keuze.
-
democratisering
Het proces waarin steeds meer mannen en vrouwen gaan deelnemen aan het politieke proces.
-
continuiteit
Wat er ondanks veranderingen hetzelfde blijft. Een goed antwoord over verandering noemt die continuiteit erbij.
-
censuur
Het vooraf controleren en tegenhouden van wat gezegd, geschreven of getoond mag worden.
-
vluchteling
Iemand die zijn woonplaats verliet of moest verlaten door oorlog of vervolging.
-
pluriforme samenleving
Een samenleving waarin verschillende groepen met eigen opvattingen en gewoonten naast elkaar leven.
-
jeugdcultuur
Eigen muziek, kleding en omgangsvormen van jongeren, los van die van hun ouders.
-
censuskiesrecht
Stemrecht dat aan een belastinggrens hangt, zodat alleen mannen met genoeg bezit mochten kiezen.
-
hoofdvraag
De vraag waar je onderzoek over gaat. Je verdeelt hem in subvragen om hem te kunnen beantwoorden.
-
jaartelling
De afspraak vanaf welk jaar je telt. Onze westers-christelijke jaartelling is er een van, en andere culturen gebruiken een ander beginpunt.
-
ontzuiling
Het losser worden van de band met de eigen zuil, waardoor mensen school, krant, club en partij zelf gingen kiezen.
-
loonafhankelijkheid
De situatie waarin loon de enige bron van bestaan is, zonder grond of gereedschap om op terug te vallen.
-
emancipatiebeweging
Een beweging die gelijke rechten eist voor een groep die achtergesteld is.
-
wapenwedloop
Het over en weer uitbreiden van bewapening, waarbij elke kant reageert op wat de ander doet.
-
Europese eenwording
De samenwerking tussen Europese landen die begon als economische samenwerking en uitgroeide tot een politieke unie.
-
verzuiling
De organisatie van de samenleving in zuilen met eigen partijen, scholen, kranten en verenigingen op grond van geloof of levensbeschouwing.
-
interne markt
Een markt waarin goederen, diensten, geld en mensen zonder grenzen bewegen tussen de deelnemende landen.
-
rechtsstaat
Een staat die de macht aan regels bindt en rechten van burgers beschermt, met onafhankelijke rechters.
-
feminisme
De beweging die gelijke rechten voor vrouwen eist, te beginnen bij onderwijs, arbeid en kiesrecht.
-
tweefrontenoorlog
Een oorlog waarin een land aan twee kanten tegelijk moet vechten.
-
dekolonisatie
Het proces waarin kolonien onafhankelijke staten worden en de westerse hegemonie in de wereld eindigt.