Een bron beoordelen
Ongeveer 9 minuten. Vier vragen die je bij elke bron stelt, voor je er iets uit overneemt.
Betrouwbaar is niet hetzelfde als bruikbaar
Een betrouwbare bron geeft weer wat er gebeurde. Een ooggetuige zonder belang, een meting of een officieel verslag komt daar dichtbij.
Een bruikbare bron past bij jouw vraag. Een propagandaposter liegt over de werkelijkheid, maar is uitstekend bruikbaar als je wil weten hoe een regering dacht of wat ze wilde bereiken.
Let ook op de afstand in tijd. Iemand die er direct bij was weet details, iemand die later schrijft kent de gevolgen. Beide hebben dus iets wat de ander mist.
En scheid feit van mening. Een feit kun je nagaan, een mening niet. Beide mogen in een bron staan en je antwoord moet aangeven welke je gebruikt.
Betrouwbaar en bruikbaar zijn twee assen
Rechtsonder is de hoek die leerlingen vergeten.
Zo beoordeel je een bron
Wie maakte hem
Een persoon, een regering, een krant. Noem het, want daar hangt het belang aan.
Wanneer
Tijdens de gebeurtenis of veel later. Dat bepaalt wat de maker kon weten.
Waarom en voor wie
Informeren, overtuigen of verantwoorden. Een doel verklaart wat er weggelaten is.
Past hij bij mijn vraag
Zo niet, dan is hij onbruikbaar, ook al is hij betrouwbaar.
De fout die bijna iedereen maakt
Is een propagandaposter een onbruikbare bron?
Bruikbaarheid hangt af van je vraag. Voor de vraag hoe het er echt uitzag is zo een poster waardeloos, voor de vraag welk beeld een regering wilde verspreiden is hij juist een eersteklas bron. Noem daarom altijd waarvoor je hem gebruikt.
Schrijf het belang van de maker op
In veel antwoordmodellen staat een punt voor het belang van de maker. Een regel als dit is een bron van de regering zelf, die er belang bij had om de situatie gunstig voor te stellen, levert dat punt bijna altijd op.
Een bron beoordelen
Check jezelf
Wat is het verschil tussen betrouwbaar en bruikbaar?
Waarvoor is een propagandaposter bruikbaar?
Wat weet iemand die later schrijft beter?
Wat kun je nagaan?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- betrouwbaarheid
- De vraag voor welk doel je de inhoud van een bron kunt gebruiken. Een bron is niet betrouwbaar of onbetrouwbaar maar bruikbaar voor een bepaalde vraag.
- bruikbaarheid
- Of een bron bij jouw vraag past. Een onbetrouwbare bron kan heel bruikbaar zijn.
- interpretatie
- De samenhangende uitleg die een historicus aan bronnen geeft. Twee historici met dezelfde bronnen komen tot een andere interpretatie door hun vraag, selectie en waardepatroon.
- primaire bron
- Een bron die uit de tijd zelf komt, gemaakt door iemand die erbij was.
- propaganda
- Het gericht verspreiden van boodschappen om meningen en gedrag te sturen, op grote schaal mogelijk door radio, film en massabijeenkomsten.
- secundaire bron
- Een bron die later over die tijd is gemaakt, bijvoorbeeld een boek van een historicus.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.