Naar de inhoud
Inloggen

Geschiedenis vmbo gl/tl

Verzuiling en ontzuiling

Ongeveer 9 minuten. Je school, je krant, je club en je partij hoorden bij je zuil.

Bij verzuiling leefden groepen in eigen organisaties, van school en krant tot sportclub en partij, met weinig contact tussen de zuilen. Bij ontzuiling verdween die scheiding en gingen mensen zelf kiezen.

Hoe een zuil werkte

Een zuil is een compleet eigen wereld. Een kind ging naar de eigen school, het gezin las de eigen krant, en de vereniging, de omroep en de partij hoorden er net zo bij.

Dat gaf rust en invloed. Groepen die zich achtergesteld voelden kregen zo hun eigen plek en hun eigen stem, en de leiders van de zuilen regelden de politiek met elkaar.

De ontzuiling komt door welvaart, televisie, meer onderwijs en meer reizen. Mensen zien hoe het bij anderen is, kerkbezoek loopt terug en de band met de eigen zuil wordt losser.

Het gevolg is dat kiezers gaan wisselen. Een stem is niet meer vanzelfsprekend, verenigingen fuseren en partijen moeten elke verkiezing opnieuw kiezers overtuigen.

Van vier zuilen naar een gemengd beeld

eigen school en krantzelf kiezendaardoor wisselen kiezers van partij

Dezelfde mensen, andere keuzes.

Zo verklaar je de ontzuiling

1

Beschrijf de zuil

School, krant, club, omroep en partij bij dezelfde groep horen.

2

Noem een oorzaak van ontzuiling

Welvaart, televisie, meer onderwijs of meer reizen.

3

Leg het verband

Door contact met anderen wordt de eigen groep minder zelfverklarend.

4

Noem het gevolg

Wisselende kiezers, fusies van verenigingen en campagnes om de stem.

De fout die bijna iedereen maakt

Verdween de verzuiling doordat de overheid die afschafte?

ja, met een wetklopt niet

Niemand schafte de zuilen af. Ze liepen leeg doordat mensen meer gingen verdienen, reizen en leren en op de televisie zagen hoe het bij anderen toeging, waardoor de eigen school, krant en club hun vanzelfsprekende plek verloren.

Noem een oorzaak uit het dagelijks leven

Bij een verklaringsvraag over ontzuiling werkt een concrete oorzaak het best. Televisie in de woonkamer, een auto voor de deur of een opleiding buiten het eigen dorp levert meer op dan de algemene opmerking dat de tijden veranderden.

Verzuiling en ontzuiling

Check jezelf

Wat hoorde bij een zuil?

Een zuil was een complete eigen wereld.

Welk voordeel had verzuiling voor een groep?

Groepen die zich achtergesteld voelden kregen zo invloed.

Wat is een oorzaak van de ontzuiling?

Mensen zagen hoe het bij anderen was en kozen zelf.

Wat is een gevolg van de ontzuiling?

Partijen moeten elke verkiezing opnieuw kiezers overtuigen.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

confessionalisme
De stroming die het geloof als grondslag voor politiek handelen neemt en zich organiseert in eigen partijen en verenigingen.
massaorganisatie
Het organiseren van grote groepen mensen in verenigingen en bewegingen die aan een partij of staat verbonden zijn.
ontzuiling
Het losser worden van de band met de eigen zuil, waardoor mensen school, krant, club en partij zelf gingen kiezen.
secularisatie
Het terugtreden van kerk en geloof uit het dagelijks leven en uit de politiek.
verzuiling
De organisatie van de samenleving in zuilen met eigen partijen, scholen, kranten en verenigingen op grond van geloof of levensbeschouwing.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak