Naar de inhoud
Inloggen

Geschiedenis vmbo gl/tl

Van kiesrecht voor weinigen naar iedereen

Ongeveer 9 minuten. Eerst mochten alleen rijke mannen stemmen, daarna iedereen vanaf achttien.

Het kiesrecht ging van censuskiesrecht, waarbij alleen mannen met genoeg belasting mochten stemmen, via uitbreidingen naar algemeen kiesrecht voor alle mannen en daarna ook voor vrouwen.

Waarom het stap voor stap ging

Bij censuskiesrecht hangt stemrecht aan geld. Wie genoeg belasting betaalde mocht stemmen, en dat betekende dat een kleine groep mannen de Tweede Kamer koos.

Tegenstanders van uitbreiding vonden dat je bezit of kennis nodig had om goed te kiezen. Voorstanders vonden dat iedereen die de wetten moet volgen ook moet kunnen meebeslissen.

De uitbreiding kwam in stappen. Steeds meer mannen kregen stemrecht naarmate de grens omlaag ging, en de strijd om het vrouwenkiesrecht liep daar jaren achteraan.

Daarna veranderde de politiek zelf. Partijen moesten nu kiezers werven onder arbeiders en vrouwen, en dat gaf nieuwe partijen een kans en zorgde voor andere onderwerpen in de Kamer.

De kring wordt groter

censusalle manneniedereenvanaf 18elke stap moest politiek bevochten wordenen veranderde daarna de politiek zelf

Met elke uitbreiding veranderden ook de partijen.

Zo beschrijf je een uitbreiding van het kiesrecht

1

Noem wie eerst mocht stemmen

Mannen boven een belastinggrens. Dat is het censuskiesrecht.

2

Noem wie erbij kwam

Meer mannen, later vrouwen. Wees precies over de groep.

3

Noem het argument van de tegenstanders

Bezit of ontwikkeling als voorwaarde om goed te kunnen kiezen.

4

Noem het gevolg

Andere kiezers betekent andere partijen en andere onderwerpen in de Kamer.

De fout die bijna iedereen maakt

Kwam het algemeen kiesrecht er in een keer?

ja, met een wetklopt niet

De grens voor het stemrecht ging stap voor stap omlaag, zodat steeds meer mannen mochten stemmen. Het kiesrecht voor vrouwen kwam daar nog achteraan, en dat onderscheid tussen mannen en vrouwen is vaak precies waar een vraag op zit.

Noem het gevolg voor de partijen

Veel leerlingen stoppen bij wie erbij kwam. Het punt voor het gevolg zit in de politiek zelf, want partijen moesten nieuwe kiezers werven en daardoor kwamen onderwerpen als lonen, werktijden en onderwijs in de Kamer aan de orde.

Van kiesrecht voor weinigen naar iedereen

Check jezelf

Wat is censuskiesrecht?

Het stemrecht hing aan geld, dus aan een kleine groep mannen.

Hoe kwam het algemeen kiesrecht tot stand?

De grens ging stap voor stap omlaag, en vrouwen volgden later.

Wat vonden tegenstanders van uitbreiding?

Voorstanders zeiden dat wie de wet moet volgen ook moet meebeslissen.

Wat was een gevolg van de uitbreiding?

Daardoor kwamen andere onderwerpen in de Kamer.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

algemeen kiesrecht
Het recht van alle volwassen burgers om te stemmen, in Nederland in stappen bereikt na politieke strijd.
censuskiesrecht
Stemrecht dat aan een belastinggrens hangt, zodat alleen mannen met genoeg bezit mochten kiezen.
democratisering
Het proces waarin steeds meer mannen en vrouwen gaan deelnemen aan het politieke proces.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak