Naar de inhoud
Inloggen

Geschiedenis vmbo gl/tl

Nederland verandert na 1945

Ongeveer 10 minuten. Welvaart, televisie en jongeren veranderen in twintig jaar hoe het land eruitziet.

Na 1945 komt eerst de wederopbouw, daarna groeit de welvaart. Jongeren krijgen een eigen plek, de ontzuiling zet door en gezag wordt niet meer vanzelf aanvaard.

Wat er verandert en waardoor

In de wederopbouw staat hard werken en zuinig zijn voorop. Lonen blijven laag om de industrie op te bouwen, en veel gezinnen leven eenvoudig.

Vanaf de jaren zestig stijgt de welvaart. Meer loon, kortere werkweken, een auto en vooral de televisie brengen de wereld de huiskamer in en maken nieuwe keuzes mogelijk.

Jongeren blijven langer naar school en hebben eigen geld. Daarmee ontstaat een jongerencultuur met eigen muziek, kleding en opvattingen, die botst met wat de ouders gewoon vonden.

De verzuiling brokkelt af. Mensen trouwen buiten hun zuil, lezen andere kranten en gaan minder naar de kerk, en daarmee verliezen de zuilen hun greep op het dagelijks leven.

Drie motoren van de verandering

welvaarttelevisieonderwijsontzuiling en jongerencultuurgezag wordt niet meer vanzelf aanvaard

Geen van de drie verklaart de verandering alleen.

Zo beantwoord je een vraag hierover

1

Bepaal de periode

Wederopbouw tot ongeveer 1960, of de jaren zestig en daarna.

2

Noem de motor

Welvaart, televisie of langer onderwijs. Vaak meer dan een tegelijk.

3

Noem de verandering

Ontzuiling, jongerencultuur, emancipatie of een andere omgang met gezag.

4

Verwijs naar de bron

Zeg waar je het in de bron ziet, want daar staan de punten op.

De fout die bijna iedereen maakt

Waardoor veranderde de samenleving in de jaren zestig zo snel?

jongeren werden ineens opstandigte vlak

Opstandig worden is de uitkomst en niet de oorzaak. Meer geld, meer schooljaren en een televisie die liet zien hoe het elders ging, maakten het mogelijk dat jongeren eigen keuzes maakten en vragen gingen stellen.

Noem de televisie, die wordt vaak vergeten

De televisie bracht beelden van andere landen, protesten en leefstijlen de huiskamer in. Dat maakte zichtbaar dat het ook anders kon, en dat is een sterk argument in een antwoord over de ontzuiling.

Nederland verandert na 1945

Check jezelf

Wat staat in de wederopbouw voorop?

Lonen bleven laag om de industrie op te bouwen.

Wat brengt de televisie?

Daarmee werd zichtbaar dat het elders anders ging.

Wat is ontzuiling?

Mensen trouwen buiten hun zuil, lezen andere kranten en gaan minder naar de kerk.

Waardoor krijgen jongeren een eigen cultuur?

Daarmee ontstaan eigen muziek, kleding en opvattingen.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

emancipatiebeweging
Een beweging die gelijke rechten eist voor een groep die achtergesteld is.
feminisme
De beweging die gelijke rechten voor vrouwen eist, te beginnen bij onderwijs, arbeid en kiesrecht.
gastarbeider
Iemand die op uitnodiging naar Nederland kwam om te werken toen er handen tekortkwamen.
jeugdcultuur
Eigen muziek, kleding en omgangsvormen van jongeren, los van die van hun ouders.
pluriforme samenleving
Een samenleving waarin verschillende groepen met eigen opvattingen en gewoonten naast elkaar leven.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak