Begrippen stampen
Je leest een uitleg en kiest welk begrip erbij hoort. Een begrip is klaar als je het drie keer goed hebt. Wat je fout hebt komt terug tot het blijft zitten.
57 begrippen in deze stapel
Lees het begrip, bedenk wat het betekent en klap het open om te zien of je het had.
-
parlementaire democratie
Een staatsvorm waarin het volk een parlement kiest, en dat parlement de regering controleert.
-
norm
Een regel over hoe je je hoort te gedragen. Een deel van de normen staat in de wet, de rest niet.
-
cultuur
Alles wat een groep normaal vindt, van gewoonten tot waarden en normen.
-
kabinet
De ministers en de staatssecretarissen samen, dus zonder de koning.
-
beeldvorming
Het beeld dat ontstaat door wat de media wel en niet laten zien. Daardoor lijkt iets groter of kleiner dan het is.
-
cao
De afspraken over loon en arbeidsvoorwaarden voor een hele sector, gemaakt tussen werkgevers en vakbonden.
-
politieke partij
Een vereniging van mensen met ongeveer dezelfde ideeën, die daarvoor zetels probeert te halen.
-
pakkans
De kans dat je gepakt wordt. Die weegt zwaarder mee bij het voorkomen van misdaad dan de hoogte van de straf.
-
eis
De straf die de officier van justitie vraagt. De rechter kan daar vanaf wijken.
-
publieke omroep
Een omroep die grotendeels met belastinggeld wordt betaald en een opdracht in de wet heeft staan.
-
socialisatie
Het proces waarin je de cultuur van je omgeving leert. Dat begint thuis, nog voordat je er zelf iets van vindt.
-
liberalisme
Een stroming die vrijheid voorop zet, voor de burger en voor het bedrijfsleven.
-
gemeente
De bestuurslaag die gaat over wat je in je eigen straat ziet, zoals afval, speeltuinen en vergunningen.
-
belangengroep
Een groep die opkomt voor een bepaalde groep of zaak en daarmee de politiek probeert te beïnvloeden.
-
Europese Unie
Het samenwerkingsverband van Europese landen waarvan een deel van onze regels komt.
-
Tweede Kamer
De 150 gekozen volksvertegenwoordigers. Zij maken wetten mee en controleren de regering.
-
motie
Een uitspraak of een verzoek van de Kamer aan de regering. Het verandert de wettekst niet.
-
discriminatie
Iemand anders behandelen om iets dat er in die situatie niet toe doet, zoals afkomst, geloof of geslacht.
-
arbeid
Werk dat iets oplevert voor de samenleving. Mantelzorg en vrijwilligerswerk horen er ook bij, alleen onbetaald.
-
provincie
De bestuurslaag daarboven, die gaat over wegen, natuurgebieden en waar gebouwd mag worden.
-
rechter
Degene die naar beide kanten luistert en als enige een straf mag opleggen.
-
links en rechts
De vraag hoe groot de rol van de overheid in de economie moet zijn. Links wil meer sturen en herverdelen, rechts wil meer aan de markt laten.
-
bronkritiek
Nagaan wie iets zegt, hoe die het weet en wie er belang bij heeft. Een onafhankelijke bron die hetzelfde meldt helpt.
-
persvrijheid
Het grondrecht dat journalisten vrij laat schrijven en uitzenden. Daarom hoeven zij hun bron niet prijs te geven.
-
Raad van State
Het adviesorgaan dat naar een wetsvoorstel kijkt voordat het naar de Kamer gaat.
-
massamedia
Middelen die een boodschap aan veel mensen tegelijk brengen, zoals televisie, kranten en online platforms.
-
feit
Iets dat te controleren is en waar je het dus niet over oneens kunt zijn.
-
criminaliteit
Gedrag dat in de wet strafbaar is gesteld. Wat daaronder valt verandert in de tijd.
-
stereotype
Een vast beeld van een hele groep, waarbij je aanneemt dat iedereen in die groep zo is.
-
confessionalisme
Een stroming die uitgaat van een geloof en van samenwerking tussen groepen in de samenleving.
-
mening
Een oordeel over iets. Twee mensen kunnen bij dezelfde feiten een andere mening hebben.
-
minimumloon
Het laagste loon dat een werkgever mag betalen. Dat staat in de wet en geldt voor iedereen.
-
Eerste Kamer
De Kamer die een aangenomen wetsvoorstel als laatste beoordeelt. Die kan alleen ja of nee zeggen en niets meer veranderen.
-
politieke participatie
Alle manieren waarop je invloed uitoefent, van stemmen tot een petitie tekenen of actie voeren.
-
officier van justitie
De jurist die namens het Openbaar Ministerie de samenleving vertegenwoordigt en de straf eist.
-
strafrecht
Het recht dat gaat over overtredingen en misdrijven. Daar staat de overheid tegenover de verdachte.
-
wetsvoorstel
Een voorstel voor een nieuwe wet of een wijziging. Het moet door beide Kamers voordat het geldt.
-
frame
De invalshoek waarmee iets wordt gebracht. Dezelfde gebeurtenis klinkt anders als je hem anders inlijst.
-
progressief en conservatief
De vraag hoe snel de samenleving mag veranderen. Progressief wil vooruit, conservatief wil behouden wat er is.
-
constitutionele monarchie
Een koninkrijk waarin de macht van de koning door de grondwet is ingeperkt. De ministers zijn verantwoordelijk, niet de koning.
-
rechtsstaat
Een staat waarin de overheid zich net als iedereen aan de wet moet houden en de rechten van burgers vastliggen.
-
functies van arbeid
Wat werk je oplevert naast geld, namelijk sociale contacten, structuur in je dag, status en zelfontplooiing.
-
maatschappelijk vraagstuk
Een probleem dat veel mensen raakt, waarover verschil van mening bestaat en waarvan de oplossing om keuzes vraagt.
-
integratie
Meedoen in de samenleving met behoud van je eigen achtergrond.
-
nieuwswaarde
Hoe aantrekkelijk een gebeurtenis is om te brengen. Nabijheid, uitzonderlijkheid en actualiteit tellen mee.
-
civiel recht
Het recht dat gaat over conflicten tussen burgers of bedrijven onderling, bijvoorbeeld over een huur of een koop.
-
socialisme
Een stroming die gelijkheid voorop zet en daarvoor een sturende overheid wil.
-
socialiserende institutie
Een plek waar je die cultuur leert, zoals het gezin, de school, vrienden, werk en de media. Ze spreken elkaar soms tegen.
-
advocaat
De jurist die naast de verdachte staat en opkomt voor zijn belang.
-
uitkering
Geld van de overheid voor wie niet of niet genoeg kan werken. Het vangt het inkomen deels op.
-
commerciële omroep
Een omroep die zijn geld verdient met reclame en abonnees.
-
amendement
Een wijziging van de tekst van een wetsvoorstel, voorgesteld door de Tweede Kamer.
-
vakbond
Een vereniging van werknemers die samen onderhandelt. Samen sta je sterker, want samen kun je staken.
-
rijk
De bestuurslaag die gaat over wat voor heel Nederland geldt, zoals belastingen, onderwijs en defensie.
-
initiatiefwetsvoorstel
Een wetsvoorstel dat niet van de regering komt maar van een Tweede Kamerlid.