Wat de media doen
Ongeveer 8 minuten. Vier functies, en de laatste is de reden dat journalisten bescherming genieten.
Wie de media betaalt
De publieke omroep wordt grotendeels met belastinggeld betaald en heeft een opdracht in de wet staan: informeren, cultuur en educatie.
Een commerciele zender verdient aan reclame en abonnees. Die kijkt dus scherper naar wat kijkers trekt, want daar hangt het inkomen aan vast.
Online geldt hetzelfde met een extra laag. Een platform verdient aan je aandacht, en laat je daarom vooral zien wat je lang laat kijken.
Vier functies
Eén programma kan meerdere functies tegelijk hebben, en dat maakt het beoordelen lastig.
Wat bepaalt wat er in het nieuws komt
Hoe dichtbij het is
Iets in je eigen land of stad haalt sneller het nieuws dan hetzelfde verderop. Dat heet nabijheid.
Hoe uitzonderlijk het is
Wat elke dag gebeurt is geen nieuws. Juist wat afwijkt wordt gemeld, en daardoor lijkt het uitzonderlijke vaker voor te komen dan het is.
Of er beeld is
Een gebeurtenis met beeld krijgt meer aandacht dan een rapport zonder plaatje, ook als dat rapport belangrijker is.
Wie het aandraagt
Organisaties en politici sturen zelf berichten naar redacties. Wie goed georganiseerd is komt vaker in beeld.
De fout die bijna iedereen maakt
Het nieuws laat zien wat er in de wereld gebeurt.
Er gebeurt elke dag oneindig veel meer dan in een uitzending past. Een redactie selecteert, en doet dat met criteria zoals nabijheid en uitzonderlijkheid. Daarom zegt het nieuws ook iets over de keuzes van die redactie.
Waarom persvrijheid in de wet staat
Als de overheid kan bepalen wat journalisten publiceren, verdwijnt de controle op diezelfde overheid. Daarom is persvrijheid een grondrecht, en daarom hoeven journalisten hun bron niet prijs te geven.
Wat de media doen
Check jezelf
Hoe heet de controlerende functie van de media?
Waar verdient een commerciele zender aan?
Wat betekent nabijheid als nieuwscriterium?
Waarom is het nieuws geen spiegel van de werkelijkheid?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- commerciële omroep
- Een omroep die zijn geld verdient met reclame en abonnees.
- massamedia
- Middelen die een boodschap aan veel mensen tegelijk brengen, zoals televisie, kranten en online platforms.
- nieuwswaarde
- Hoe aantrekkelijk een gebeurtenis is om te brengen. Nabijheid, uitzonderlijkheid en actualiteit tellen mee.
- persvrijheid
- Het grondrecht dat journalisten vrij laat schrijven en uitzenden. Daarom hoeven zij hun bron niet prijs te geven.
- publieke omroep
- Een omroep die grotendeels met belastinggeld wordt betaald en een opdracht in de wet heeft staan.
In het examen
- 2026, tijdvak 1vraag 6ExamenAntwoorden
- 2026, tijdvak 2vraag 38ExamenAntwoorden
- 2025, tijdvak 1vragen 7, 35 en 38ExamenAntwoorden
- 2025, tijdvak 2vragen 5, 37 en 38ExamenAntwoorden
- 2024, tijdvak 1vragen 9, 14 en 37ExamenAntwoorden
- 2024, tijdvak 2vragen 9 en 38ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 26-10-2026.