Hoe Nederland bestuurd wordt
Ongeveer 9 minuten. Drie machten, verdeeld over verschillende mensen. Dat is het hele idee.
Wat die drie woorden betekenen
Parlementaire democratie betekent dat jij volksvertegenwoordigers kiest en dat die de regering controleren. De regering moet het vertrouwen van het parlement houden.
Rechtsstaat betekent dat ook de overheid zich aan de wet moet houden, en dat een onafhankelijke rechter daarover gaat. Je grondrechten staan in de Grondwet.
Constitutionele monarchie betekent dat er een koning is, maar dat zijn bevoegdheden in de Grondwet staan en beperkt zijn. De ministers zijn verantwoordelijk, niet de koning.
De drie machten
Die verdeling heet de scheiding der machten, of trias politica.
Wie doet wat
De Tweede Kamer
150 leden, rechtstreeks door jou gekozen. Zij maken wetten mee en controleren de regering, bijvoorbeeld met vragen en moties.
De Eerste Kamer
75 leden, gekozen door de Provinciale Staten. Zij kijken vooral of een wet uitvoerbaar is en niet botst met andere wetten. Wijzigen mogen ze hem niet.
De regering
De koning en de ministers samen. De ministers maken het beleid en voeren de wetten uit, en leggen daarover verantwoording af aan het parlement.
De rechter
Onafhankelijk, en dus niet te ontslaan door een minister. Dat is precies de bedoeling, want anders kan de overheid de uitkomst sturen.
De fout die bijna iedereen maakt
Bij de verkiezingen kies je de regering.
Je stemt op een kandidaat voor de Tweede Kamer. Daarna onderhandelen partijen over een coalitie, en daaruit komt een kabinet. Welke partijen gaan regeren staat dus niet op je stembiljet.
Regering of kabinet
De regering is de koning plus de ministers. Het kabinet is de ministers en de staatssecretarissen, dus zonder de koning. In het dagelijks taalgebruik lopen die door elkaar, op een toets niet.
Hoe Nederland bestuurd wordt
Check jezelf
Wie kies je bij Tweede Kamerverkiezingen?
Hoeveel leden heeft de Tweede Kamer?
Wat betekent constitutionele monarchie?
Waarom moet een rechter onafhankelijk zijn?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- constitutionele monarchie
- Een koninkrijk waarin de macht van de koning door de grondwet is ingeperkt. De ministers zijn verantwoordelijk, niet de koning.
- kabinet
- De ministers en de staatssecretarissen samen, dus zonder de koning.
- parlementaire democratie
- Een staatsvorm waarin het volk een parlement kiest, en dat parlement de regering controleert.
- rechtsstaat
- Een staat waarin de overheid zich net als iedereen aan de wet moet houden en de rechten van burgers vastliggen.
- regering
- De koning en de ministers samen.
- Tweede Kamer
- De 150 gekozen volksvertegenwoordigers. Zij maken wetten mee en controleren de regering.
In het examen
- 2026, tijdvak 1vragen 1, 5, 10, 12 en 14ExamenAntwoorden
- 2026, tijdvak 2vragen 4, 5, 8 en 9ExamenAntwoorden
- 2025, tijdvak 1vragen 1, 2, 5 en 13ExamenAntwoorden
- 2025, tijdvak 2vragen 6, 8 t/m 10, 12, 13 en 16ExamenAntwoorden
- 2024, tijdvak 1vragen 3, 5, 7 en 8ExamenAntwoorden
- 2024, tijdvak 2vragen 6 t/m 8ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 26-10-2026.