Naar de inhoud
Inloggen

Maatschappijkunde vmbo gl/tl

Van aangifte tot uitspraak

Ongeveer 10 minuten. Zes stappen, en bij elke stap gelden regels die ook de verdachte beschermen.

In een rechtsstaat beschermen de regels ook de verdachte. Je bent onschuldig tot het tegendeel bewezen is, en alleen een rechter mag straffen.

Wie is wie in de rechtszaal

De officier van justitie werkt voor het Openbaar Ministerie en vertegenwoordigt de samenleving. Die beslist of er vervolgd wordt en eist een straf.

De advocaat staat naast de verdachte en komt op voor zijn belang. Iedereen heeft recht op een advocaat, ook als je die niet kunt betalen.

De rechter luistert naar beide kanten en beslist. Die is onafhankelijk en hoeft de eis van de officier niet te volgen.

Zes stappen

aangifte of ontdekkingde politie krijgt het in beeldopsporingde politie onderzoekt, onder leiding van het OMhet OM beslistvervolgen, schikken of seponerende zittingofficier, verdachte, advocaat en rechterde uitspraakschuldig of vrijspraak, en de strafhoger beroepals een van beide partijen het er niet mee eens istot de uitspraak geldt iemand als onschuldig

Het Openbaar Ministerie kan ook besluiten niet te vervolgen. Dat heet seponeren.

Waar een straf voor is

1

Vergelding

De dader krijgt wat hij volgens de samenleving verdient. Dit is de oudste gedachte achter straffen.

2

Afschrikking

Zowel de dader als anderen moeten het niet nog eens doen. Of dat echt werkt hangt vooral af van de pakkans, niet van de hoogte van de straf.

3

Beveiliging

Zolang iemand vastzit kan hij de samenleving geen schade toebrengen. Dat is de reden achter een lange gevangenisstraf bij ernstige misdrijven.

4

Resocialisatie

Voorbereiden op terugkeer, met scholing, werk en begeleiding. Bijna iedereen komt een keer vrij, dus hoe dat gaat raakt iedereen.

De fout die bijna iedereen maakt

De officier eist vier jaar. Dus die krijgt de verdachte.

de eis is de strafklopt niet

De eis is wat de officier van justitie vraagt. De rechter weegt alles mee en kan lager of hoger uitkomen, of vrijspreken. Juist die onafhankelijkheid is waar het om draait in een rechtsstaat.

Strafrecht en civiel recht

Strafrecht gaat over overtredingen en misdrijven, en daar staat de overheid tegenover de verdachte. Civiel recht gaat over conflicten tussen burgers of bedrijven onderling, bijvoorbeeld over een huur of een koop.

Van aangifte tot uitspraak

Check jezelf

Wie beslist of er vervolgd wordt?

De officier van justitie kan ook seponeren.

Wat betekent dat je onschuldig bent tot het tegendeel bewezen is?

Niet de verdachte moet bewijzen, maar het OM.

Wat is het doel resocialisatie?

Bijna iedereen komt een keer vrij.

Wat werkt het sterkst afschrikkend?

De kans om gepakt te worden weegt zwaarder dan de hoogte van de straf.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

advocaat
De jurist die naast de verdachte staat en opkomt voor zijn belang.
civiel recht
Het recht dat gaat over conflicten tussen burgers of bedrijven onderling, bijvoorbeeld over een huur of een koop.
eis
De straf die de officier van justitie vraagt. De rechter kan daar vanaf wijken.
officier van justitie
De jurist die namens het Openbaar Ministerie de samenleving vertegenwoordigt en de straf eist.
pakkans
De kans dat je gepakt wordt. Die weegt zwaarder mee bij het voorkomen van misdaad dan de hoogte van de straf.
rechter
Degene die naar beide kanten luistert en als enige een straf mag opleggen.
strafrecht
Het recht dat gaat over overtredingen en misdrijven. Daar staat de overheid tegenover de verdachte.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 26-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak