Trillingen en de harmonische beweging
Ongeveer 10 minuten. Een kracht die groeit met de uitwijking geeft altijd dezelfde vorm van beweging.
Wat de trillingstijd bepaalt
De amplitude is de grootste uitwijking, de trillingstijd de duur van een hele trilling en de frequentie het omgekeerde daarvan. In een uitwijking-tijddiagram lees je amplitude en trillingstijd direct af.
Bij een massa aan een veer hangt de trillingstijd af van de massa en de veerconstante, en niet van de amplitude. Meer massa geeft een langere trillingstijd, een stijvere veer een kortere.
De snelheid is maximaal in de evenwichtsstand en nul in de uiterste standen. De versnelling is juist maximaal in de uiterste standen, want daar is de kracht het grootst.
Stoot je een systeem aan op zijn eigenfrequentie, dan telt elke duw bij de vorige op en groeit de amplitude sterk. Dat is resonantie, en demping bepaalt hoe hoog die piek wordt.
Uitwijking, snelheid en versnelling
De trillingstijd verandert niet als de amplitude kleiner wordt.
Zo lees je een trillingsgrafiek
Lees de amplitude af
De afstand van de evenwichtsstand tot een top, niet van top tot dal.
Lees de trillingstijd af
Van top tot top of van nuldoorgang tot de tweede nuldoorgang daarna. Tel bij voorkeur meerdere trillingen en deel.
Maak er een frequentie van
Een gedeeld door de trillingstijd, in hertz.
Kijk waar snelheid en versnelling maximaal zijn
De snelheid in de evenwichtsstand, de versnelling in de uiterste standen.
De fout die bijna iedereen maakt
Je trekt een massa aan een veer twee keer zo ver uit. Wat doet de trillingstijd?
In de trillingstijd van een massa aan een veer staat alleen de massa en de veerconstante. De amplitude komt er niet in voor, en dat is precies wat een harmonische trilling kenmerkt.
Tel meerdere trillingen en deel
Lees nooit een enkele trillingstijd af als er meer trillingen in de grafiek staan. Meet de tijd over vijf of tien trillingen en deel daarna, dan is je afleesfout vijf of tien keer zo klein.
Trillingen en de harmonische beweging
Check jezelf
Waar is de snelheid bij een harmonische trilling maximaal?
Je verdubbelt de amplitude. De trillingstijd
Waar is de versnelling maximaal?
Wanneer treedt resonantie op?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- amplitude
- De grootste uitwijking vanuit de evenwichtsstand. Bij geluid hoor je een grotere amplitude als harder.
- eigenfrequentie
- De frequentie waarop een voorwerp van zichzelf trilt. Hij volgt uit de massa en de stijfheid, en elk voorwerp heeft er een.
- frequentie
- Het aantal trillingen per seconde, in hertz. Hoger betekent bij geluid een hogere toon.
- resonantie
- Meetrillen van iets dat je op zijn eigen frequentie aanstoot, waardoor de uitwijking sterk groeit. Daarom klinkt een snaar luider met een klankkast.
- trillingstijd
- De tijd van één hele trilling, in seconden. Hij is één gedeeld door de frequentie.
- veerconstante
- Hoeveel newton je nodig hebt per meter uitrekking, in newton per meter. Het is de helling van de kracht-uitrekkingsgrafiek.
In het examen
- 2026, tijdvak 2vragen 24 en 25ExamenAntwoorden
- 2025, tijdvak 1vraag 8ExamenAntwoorden
- 2024, tijdvak 2vraag 27ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.