De cel als fabriek
Ongeveer 11 minuten. Opbouwen kost energie, afbreken levert het op, en transport bepaalt wat er binnenkomt.
Energie en transport
Bij dissimilatie wordt glucose afgebroken. Met zuurstof levert dat veel ATP op in de mitochondriën; zonder zuurstof volgt gisting, met veel minder ATP en melkzuur of alcohol als rest.
Bij assimilatie wordt dat ATP gebruikt om op te bouwen: eiwitten uit aminozuren, glycogeen uit glucose, en bij planten glucose uit koolstofdioxide.
Transport door het membraan gaat op drie manieren. Diffusie en osmose gaan vanzelf, van veel naar weinig. Actief transport gaat tegen de stroom in en kost ATP.
Samen houden die processen de omstandigheden binnen de cel constant. Dat is homeostase op celniveau, en het verklaart waarom een cel energie blijft verbruiken ook als er niets gebeurt.
Drie manieren om binnen te komen
Of iets energie kost, hangt af van de richting ten opzichte van het verschil.
Zo beredeneer je transport
Bepaal het verschil
Waar zit veel en waar weinig van de stof?
Bepaal de richting
Gaat het mee met het verschil of ertegenin?
Mee betekent vanzelf
Diffusie of osmose, geen ATP nodig.
Tegenin betekent energie
Actief transport met een eiwit in het membraan.
Let op de stof
Grote of geladen deeltjes komen er sowieso niet zomaar door.
De fout die bijna iedereen maakt
Een cel neemt glucose op uit de darm waar minder glucose zit. Diffusie?
Diffusie gaat altijd van veel naar weinig. Is de concentratie buiten lager dan binnen en komt de stof toch binnen, dan is er een pomp aan het werk en kost het ATP. Dat is precies hoe de darm de laatste glucose eruit haalt.
Noem het ATP
Bij elke vraag over transport, opbouw of beweging is het antwoord sterker als je zegt waar de energie vandaan komt. ATP uit dissimilatie is de verbinding tussen bijna alle processen in een cel.
Check jezelf
Wat levert gisting op vergeleken met verbranding?
Welk transport kost ATP?
Wat is assimilatie?
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.