Rekenen aan een evenwicht
Ongeveer 11 minuten. De evenwichtsvoorwaarde is één breuk. Het werk zit in de tabel die je ervoor maakt.
Wat de evenwichtsvoorwaarde is
Een evenwicht is geen stilstand. De reactie naar rechts en de reactie naar links gaan allebei door, even snel, dus de concentraties veranderen niet meer.
In die toestand geldt: K is de concentraties van de producten vermenigvuldigd, elk tot de macht van zijn coëfficiënt, gedeeld door hetzelfde voor de beginstoffen.
Een vaste stof of een zuivere vloeistof laat je uit de breuk weg. De concentratie daarvan verandert niet als je er meer van toevoegt.
K zegt waar het evenwicht ligt. Een grote K betekent veel product, een kleine K betekent dat er vooral beginstof overblijft. Over de snelheid zegt K niets.
De breuk
Alleen temperatuur verandert K. Concentratie en druk verschuiven het evenwicht, maar laten K zoals hij is.
Zo reken je eraan
Maak een tabel met drie regels
Begin, verandering, evenwicht. Zet daar per stof het aantal mol of de concentratie in.
Zet de verandering in de molverhouding
Reageert er x van de ene stof weg, dan ontstaat er volgens de coëfficiënten een veelvoud van x aan de andere kant.
Reken naar concentraties
Deel door het volume van het vat. De evenwichtsvoorwaarde werkt met mol per liter, niet met mol.
Vul in en los op
Zet de evenwichtsconcentraties in de breuk en los op naar wat gevraagd wordt.
Controleer met je gevoel
Komt er een negatieve concentratie uit, dan klopt de verandering niet. Is K heel groot maar vind je weinig product, kijk dan je breuk na.
De fout die bijna iedereen maakt
Je verhoogt de temperatuur van een exotherm evenwicht. Wat gebeurt er met K?
K ligt vast bij een gegeven temperatuur. Verander je de temperatuur, dan verandert K zelf. Verander je de concentratie of de druk, dan verschuift het evenwicht totdat de breuk weer diezelfde K oplevert.
Toevoegen verschuift, een katalysator niet
Een katalysator versnelt beide richtingen evenveel. Het evenwicht komt er sneller, maar ligt op precies dezelfde plek. Dat is een geliefde examenvraag.
Check jezelf
Wat staat er in de teller van de evenwichtsvoorwaarde?
Welke verandering verandert de waarde van K?
Een vaste stof doet mee in het evenwicht. Wat doe je ermee in de breuk?
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.