Reactiesnelheid berekenen
Ongeveer 10 minuten. Snelheid is een helling in een grafiek. De rest van het onderwerp verklaart waarom die helling verandert.
Van grafiek naar getal
Zet je de concentratie van een stof uit tegen de tijd, dan is de snelheid op een moment de steilheid van de raaklijn daar.
Over een stuk van de grafiek reken je de gemiddelde snelheid: het verschil in concentratie gedeeld door het verschil in tijd. De eenheid is mol per liter per seconde.
Neem je de concentratie van een beginstof, dan daalt die, en komt er een min uit. Spreek dan af dat je de afname neemt, of gebruik een product in plaats van een beginstof.
Een reactie wordt bijna altijd langzamer naarmate hij vordert, want de beginstoffen raken op. Een rechte lijn in zo n grafiek is dus eerder uitzondering dan regel.
Wat de snelheid beïnvloedt
Alle vier werken via hetzelfde model: meer botsingen, of botsingen met meer kans op succes.
Zo lees je de grafiek
Kijk welke stof op de as staat
Een beginstof daalt, een product stijgt. Dat bepaalt of je verschil positief of negatief uitvalt.
Kies twee punten of een raaklijn
Voor een gemiddelde snelheid twee punten; voor de snelheid op een moment teken je de raaklijn.
Deel het verschil in concentratie door het verschil in tijd
Let op de eenheden op de assen: staan ze in mmol per liter of in minuten, reken dan eerst om.
Kijk of de uitkomst logisch is
Aan het begin is de snelheid het grootst. Komt er later een grotere waarde uit, dan heb je de assen verkeerd gelezen.
De fout die bijna iedereen maakt
Een katalysator versnelt de reactie. Wat gebeurt er met de opbrengst?
Een katalysator verlaagt de activeringsenergie, dus de drempel. De energie van de beginstoffen en de producten verandert niet, en bij een evenwicht verschuift de ligging dus ook niet. Je bereikt hetzelfde eindpunt, sneller.
Zeg altijd via welke weg het werkt
Een antwoord als "hoger is sneller" levert weinig op. Schrijf op wat er met de botsingen gebeurt: meer deeltjes per volume, een groter contactoppervlak, of een groter deel van de botsingen met genoeg energie.
Check jezelf
Wat is de eenheid van reactiesnelheid?
Waarom gaat een reactie bij een hogere temperatuur sneller?
Waar is de snelheid het grootst in een gewone concentratiegrafiek?
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.