Zuren en basen herkennen
Ongeveer 10 minuten. Eén deeltje verhuist. Daarmee is bijna alles over zuren en basen gezegd.
Geven en nemen
Een zuur is een stof die in water een H+ kan afstaan. Zoutzuur, azijnzuur en citroenzuur doen dat allemaal, de een makkelijker dan de ander.
Een base is een stof die zo n H+ kan opnemen. Ammoniak doet dat, en ook het hydroxide-ion uit natronloog.
Daarom zijn zuur en base geen eigenschappen op zichzelf: ze horen bij elkaar. Zonder iets dat het waterstofion aanneemt, gebeurt er niets.
In water meet je het resultaat als pH. Hoe meer waterstofionen los in de oplossing, hoe lager de pH en hoe zuurder het is.
Eén deeltje verhuist
Het waterstofion verdwijnt niet; het verhuist naar een ander deeltje.
De pH-schaal lezen
Onder 7 is zuur
Hoe lager, hoe meer waterstofionen. Maagsap zit rond 1,5, cola rond 2,5.
7 is neutraal
Zuiver water. Evenveel waterstofionen als hydroxide-ionen.
Boven 7 is basisch
Zeep zit rond 9, ammonia rond 11.
Elke stap is een factor tien
pH 3 is tien keer zo zuur als pH 4 en honderd keer zo zuur als pH 5.
Meten doe je met een indicator of een meter
Een indicator slaat om bij een bepaalde pH; een pH-meter geeft een getal.
De fout die bijna iedereen maakt
Je verdunt een zure oplossing tien keer. Wat doet de pH?
De pH-schaal telt in stappen van tien keer. Tien keer verdunnen betekent tien keer minder waterstofionen, en dat is precies één stap op de schaal. Boven 7 kom je door verdunnen trouwens nooit: je nadert 7 en blijft eronder.
Neutraliseren is niet hetzelfde als onschadelijk maken
Bij een neutralisatie reageren een zuur en een base met elkaar en ontstaat er water plus een zout. De oplossing komt richting pH 7, maar het zout dat achterblijft kan nog steeds van alles doen.
Check jezelf
Wat doet een zuur in water?
Hoeveel keer zo zuur is pH 3 ten opzichte van pH 5?
Wat ontstaat er bij een neutralisatie?
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.