Naar de inhoud

Scheikunde havo

De juiste scheidingsmethode kiezen

Ongeveer 8 minuten. Zoek het verschil tussen de stoffen, dan wijst de methode zichzelf.

Je kiest een scheidingsmethode op het verschil in eigenschappen tussen de stoffen, niet op hoe het mengsel eruitziet.

Waarom werkt scheiden eigenlijk?

Bij scheiden blijven de stoffen zelf hetzelfde. Er ontstaat niets nieuws, je haalt alleen uit elkaar wat door elkaar zat.

Dat lukt alleen als de stoffen ergens in verschillen: in deeltjesgrootte, in kookpunt, in oplosbaarheid of in hoe stevig ze zich ergens aan vasthouden.

De vraag is dus nooit welke methode bij dit mengsel hoort, maar waarin deze twee stoffen verschillen.

Elk verschil heeft zijn methode

verschil in deeltjesgroottefiltrerenverschil in kookpuntdestillerenverschil in oplosbaarheidextraherenverschil in aanhechtingchromatografie

Links het verschil, rechts de methode die precies dat verschil gebruikt.

Zo kies je in 3 stappen

1

Benoem wat erin zit

Schrijf op welke stoffen in het mengsel zitten en in welke fase: vast, vloeibaar of gas.

2

Zoek het verschil op

Blader naar de eigenschappen in Binas. Schelen de kookpunten tientallen graden? Dan is dat je ingang.

3

Kies de methode die dat verschil gebruikt

Groot verschil in deeltjesgrootte wordt filtreren. Groot verschil in kookpunt wordt destilleren. Niets gevonden? Dan is het geen mengsel maar één zuivere stof.

De fout die bijna iedereen maakt

Na het filtreren heb je twee dingen in handen. Welke is welke?

het residu loopt er onderuitklopt niet

Het residu blijft op het filter liggen, het filtraat loopt eronder weg. Ezelsbruggetje: filtraat en filter beginnen hetzelfde, en allebei gaan ze erdoorheen.

Indampen of destilleren?

Allebei verdampen ze het oplosmiddel. Bij indampen laat je de damp ontsnappen, omdat je de opgeloste stof wilt houden. Bij destilleren vang je de damp juist op, omdat je het oplosmiddel wilt.

Check jezelf

Je wilt zand uit zeewater halen. Welke methode gebruik je?

Zand lost niet op en heeft veel grotere deeltjes dan water. Dat verschil in deeltjesgrootte is precies waar een filter op werkt.

En het zout dat daarna nog in dat water zit?

Zout is opgelost, dus het glipt door elk filter heen. Verdamp je het water, dan blijft het zout achter.

Waarom kun je alcohol en water niet uit elkaar filtreren?

Een filter werkt alleen op deeltjesgrootte, en allebei de vloeistoffen glippen erdoor. Hun kookpunten schelen wel: 78 °C en 100 °C. Destilleren werkt dus wel.

Welk verschil gebruikt chromatografie?

Een stof die zich stevig vasthoudt blijft laag op het papier. Een stof die liever meegaat met het loopmiddel komt hoog. De kleur maakt het alleen zichtbaar.

Hoort bij jouw boek

Kies je methode om te zien in welk hoofdstuk dit bij jou staat.

En nu?

Alle onderwerpen van scheikunde havo Of kies een ander vak