Het elektrisch veld
Ongeveer 10 minuten. Een lading voelt een kracht zonder dat er iets aan raakt. Dat tussenliggende noemen we een veld.
Veldlijnen en de kracht erop
Veldlijnen lopen van positief naar negatief en kruisen elkaar nooit. Dicht bij elkaar betekent een sterk veld, en de richting van de lijn is de richting van de kracht op een positieve lading.
De kracht op een lading is de lading keer de veldsterkte. Een negatieve lading voelt dus een kracht tegen de veldlijn in, en dat is het enige verschil.
Tussen twee parallelle platen staan de veldlijnen recht en even dicht. De veldsterkte is daar de spanning tussen de platen gedeeld door hun afstand, en die is overal gelijk.
Beweegt een lading over een spanningsverschil, dan verricht het veld arbeid. Die arbeid is de lading keer de spanning, en in een versneller wordt dat kinetische energie.
Een homogeen veld tussen twee platen
Rechte, even dichte lijnen betekent overal dezelfde veldsterkte.
Zo reken je aan een veld
Kijk of het veld homogeen is
Tussen twee vlakke platen wel, rond een puntlading niet. Dat bepaalt welke formule mag.
Reken de veldsterkte uit
Bij platen de spanning gedeeld door de afstand, in meter. Een afstand in millimeter eerst omrekenen.
Bepaal de kracht op de lading
Lading keer veldsterkte. Noteer de richting, en bedenk dat een negatieve lading de andere kant op gaat.
Werk zo nodig naar energie
De arbeid van het veld is de lading keer de doorlopen spanning, en die wordt kinetische energie.
De fout die bijna iedereen maakt
Een elektron komt in een veld dat van boven naar beneden wijst. Welke kant beweegt het op?
Een veldlijn geeft de richting van de kracht op een positieve lading. Een elektron is negatief, dus de kracht wijst precies de andere kant op. Zet het teken van de lading er altijd bij in je redenering.
Platen betekent spanning gedeeld door afstand
Zodra er twee parallelle platen in een opgave staan, is de veldsterkte de spanning gedeeld door de afstand ertussen. Dat is meestal de eerste stap, en daarna gaat alles via kracht is lading keer veldsterkte.
Het elektrisch veld
Check jezelf
Wat is de veldsterkte op een plek?
Welke kant wijst een veldlijn?
De spanning tussen twee platen verdubbelt bij dezelfde afstand. De veldsterkte
Hoeveel arbeid verricht het veld op een lading over een spanningsverschil?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- homogeen veld
- Een veld dat overal even sterk is en dezelfde kant op wijst, zoals tussen twee parallelle platen.
- veldlijn
- Een lijn die de richting van de kracht op een positieve lading aangeeft. Veldlijnen lopen van positief naar negatief en kruisen elkaar nooit.
- veldsterkte
- De kracht per eenheid lading op een plek, in newton per coulomb. Tussen twee platen is hij de spanning gedeeld door de afstand.
In het examen
- 2026, tijdvak 2vraag 12ExamenAntwoorden
- 2025, tijdvak 2vragen 15 t/m 17ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.