Naar de inhoud
Inloggen

Natuurkunde havo

Trillingen en golven

Ongeveer 9 minuten. Een trilling gaat heen en weer in de tijd. Een golf neemt die beweging mee door de ruimte.

De trillingstijd T is de tijd van één trilling en de frequentie f is er het omgekeerde van. Een golf legt in die tijd precies één golflengte af, dus v = f · λ.

Wat er precies beweegt

Bij een golf verplaatst de energie zich, niet de stof. Een kurk op het water gaat op en neer terwijl de golf doorloopt.

Bij geluid trillen de deeltjes in de richting waarin de golf loopt. Dat heet een longitudinale golf, en daarom heeft geluid een stof nodig.

Bij licht trillen de velden loodrecht op de looprichting. Dat is een transversale golf, en die heeft geen stof nodig. Licht gaat door het luchtledige, geluid niet.

De snelheid van een golf hangt af van het medium, niet van de frequentie. In lucht gaat geluid ongeveer 340 meter per seconde, of je nu een hoge of een lage toon speelt.

Golflengte en trillingstijd

een golflengtev = f · λ

In één trillingstijd schuift de golf precies één golflengte op.

Zo reken je aan een golf

1

Zoek twee van de drie

Snelheid, frequentie en golflengte hangen samen. Met twee ervan reken je de derde uit.

2

Let op de eenheden

Frequentie in hertz, golflengte in meter, snelheid in meter per seconde. Kilohertz is duizend hertz.

3

Gebruik f is 1 gedeeld door T

Staat de trillingstijd gegeven, reken die dan eerst om naar de frequentie.

4

Controleer de orde van grootte

Een radiogolf van 100 megahertz heeft een golflengte van ongeveer 3 meter, want licht gaat 300 miljoen meter per seconde.

De fout die bijna iedereen maakt

Je speelt een hogere toon op dezelfde fluit. Wat gebeurt er met de geluidssnelheid?

die wordt groter, want de frequentie is hogerklopt niet

De snelheid van een golf hangt af van het medium, niet van de frequentie. Gaat de frequentie omhoog en blijft de snelheid gelijk, dan moet de golflengte kleiner worden, want v is f keer lambda.

Geluid heeft een stof nodig, licht niet

Dat ene verschil verklaart waarom het in de ruimte stil is terwijl je de zon wel ziet. Bij een vraag over golven in de ruimte is dat vrijwel altijd het antwoord.

Trillingen en golven

Check jezelf

Een trilling duurt 0,002 s. Wat is de frequentie?

1 gedeeld door 0,002 is 500 hertz.

Geluid gaat 340 m/s. Welke golflengte hoort bij 170 Hz?

Lambda is v gedeeld door f, dus 340 gedeeld door 170 is 2 meter.

Welke golf heeft geen stof nodig?

Licht is een transversale golf van velden en gaat ook door het luchtledige.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

amplitude
De grootste uitwijking vanuit de evenwichtsstand. Bij geluid hoor je een grotere amplitude als harder.
frequentie
Het aantal trillingen per seconde, in hertz. Hoger betekent bij geluid een hogere toon.
golflengte
De afstand tussen twee punten in een golf die hetzelfde doen, bijvoorbeeld van top tot top.
golfsnelheid
Hoe snel een golf zich voortplant, gelijk aan de frequentie keer de golflengte. In lucht is geluid ongeveer 340 meter per seconde.
longitudinale golf
Een golf waarin de deeltjes heen en weer bewegen in de richting van de voortplanting, zoals geluid in lucht.
transversale golf
Een golf waarin de deeltjes dwars op de voortplantingsrichting bewegen, zoals een golf in een touw.
trillingstijd
De tijd van één hele trilling, in seconden. Hij is één gedeeld door de frequentie.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak