Naar de inhoud
Inloggen

Natuurkunde havo

Bewegingsdiagrammen lezen

Ongeveer 9 minuten. De steilheid van de ene grafiek is de hoogte van de volgende.

De helling van een plaats-tijddiagram is de snelheid. De helling van een snelheid-tijddiagram is de versnelling. En het oppervlak onder een snelheid-tijddiagram is de afgelegde afstand.

Drie grafieken van dezelfde beweging

In een plaats-tijddiagram zie je waar het voorwerp is. Een rechte lijn betekent een constante snelheid, een kromme lijn betekent dat de snelheid verandert.

In een snelheid-tijddiagram zie je hoe snel het gaat. Een horizontale lijn is nu een constante snelheid, en een schuine lijn een constante versnelling.

Het oppervlak onder de lijn in een snelheid-tijddiagram is de afstand. Bij een rechthoek is dat snelheid keer tijd, bij een driehoek de helft daarvan.

Let op het verschil tussen afstand en verplaatsing. Rijd je heen en terug, dan is de afgelegde afstand groot maar de verplaatsing nul.

Van snelheid naar afstand

oppervlak = afstand20010 sv in m/seen halve basis keer hoogte is 100 meter

Een halve keer 10 seconden keer 20 meter per seconde is 100 meter.

Zo lees je een diagram

1

Lees de assen en de eenheden

Plaats, snelheid of versnelling verticaal? Daar hangt alles aan.

2

Bepaal de helling waar het gevraagd wordt

Neem twee punten ver uit elkaar en deel het verschil verticaal door het verschil horizontaal.

3

Gebruik het oppervlak voor de afstand

Verdeel het vlak in rechthoeken en driehoeken en tel de stukken op.

4

Controleer met je gevoel

Een versnelling van 50 meter per seconde per seconde is voor een auto onzin. Dat is al vijf keer de valversnelling.

De fout die bijna iedereen maakt

In een snelheid-tijddiagram loopt de lijn horizontaal op 15 meter per seconde. Wat is de versnelling?

15 meter per seconde per secondeklopt niet

De versnelling is de helling van deze grafiek, niet de hoogte. Een horizontale lijn heeft helling nul, dus er is geen versnelling, hoe hoog die lijn ook ligt.

Eenheden verraden de bewerking

Meter per seconde gedeeld door seconde geeft meter per seconde per seconde, dus een versnelling. Meter per seconde keer seconde geeft meter, dus een afstand. De eenheid zegt of je moet delen of vermenigvuldigen.

Bewegingsdiagrammen lezen

Check jezelf

Wat is de helling van een plaats-tijddiagram?

Afstand gedeeld door tijd is snelheid.

Een snelheid-tijdgrafiek loopt recht van 0 tot 20 m/s in 10 s. Hoeveel meter is afgelegd?

Het oppervlak van de driehoek is een halve keer 10 keer 20, dus 100 meter.

Wat is de versnelling in die grafiek?

20 meter per seconde erbij in 10 seconden is 2 meter per seconde per seconde.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

helling
De steilheid van een grafiek, uitgerekend als het verschil verticaal gedeeld door het verschil horizontaal. Welke grootheid eruit komt hangt af van wat er op de assen staat.
oppervlak onder de grafiek
De som van hoogte keer breedte over het hele stuk. In een snelheid-tijddiagram is dat de afgelegde weg.
plaats-tijddiagram
Een grafiek met de afgelegde weg verticaal en de tijd horizontaal. De helling is de snelheid.
snelheid-tijddiagram
Een grafiek met de snelheid verticaal en de tijd horizontaal. De helling is de versnelling en het oppervlak onder de lijn is de afgelegde weg.
verplaatsing
Het verschil tussen begin- en eindpositie, met een richting erbij. Hij is niet hetzelfde als de afgelegde afstand, want heen en terug geeft nul verplaatsing.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak