Waar straling vandaan komt
Ongeveer 9 minuten. Het meeste waar je aan blootstaat komt uit de grond en uit de ruimte, niet uit een ziekenhuis.
De drie soorten en hun bronnen
Alfastraling bestaat uit zware deeltjes en komt niet ver. Een vel papier of je huid houdt het tegen. Binnen in je lichaam is het juist gevaarlijk, want daar geeft het al zijn energie op één plek af.
Bètastraling bestaat uit snelle elektronen en gaat door papier heen, maar wordt tegengehouden door een paar millimeter aluminium.
Gammastraling is geen deeltje maar straling, en die komt het verst. Daar is lood of dik beton voor nodig.
Het meeste waar je aan blootstaat is achtergrondstraling: radon uit de bodem, kosmische straling uit de ruimte en stoffen in je eigen lichaam. Medische foto's komen daar bovenop.
Hoe ver komt elke soort
Alfa stopt het snelst, gamma komt het verst.
Zo beantwoord je een stralingsvraag
Kijk welke soort het is
Dat staat in de vraag of in de tabel bij de stof. Daar hangt de afscherming aan.
Kies de afscherming
Papier bij alfa, aluminium bij bèta, lood of beton bij gamma.
Let op binnen of buiten het lichaam
Alfa is buiten je lichaam ongevaarlijk en binnenin juist het gevaarlijkst. Dat draait de vraag soms om.
Zoek de halveringstijd op
Daarmee reken je uit hoeveel er na een bepaalde tijd nog over is.
De fout die bijna iedereen maakt
Welke straling is het gevaarlijkst als de bron buiten je lichaam ligt?
Alfastraling komt niet door je huid en richt van buitenaf dus weinig aan. Gamma gaat er dwars doorheen. Slik je een alfabron in, dan draait het om en is alfa juist het gevaarlijkst.
Halveringstijd
Na één halveringstijd is de helft vervallen, na twee een kwart, na drie een achtste. Dat halveren gaat altijd door, dus het wordt nooit precies nul.
Waar straling vandaan komt
Check jezelf
Welke straling houdt een vel papier tegen?
Waar komt het meeste van je jaarlijkse dosis vandaan?
Na drie halveringstijden is er nog hoeveel over?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- achtergrondstraling
- De straling waar je altijd aan blootstaat, uit de bodem, uit de ruimte en uit je eigen lichaam.
- alfastraling
- Zware deeltjes die niet ver komen. Papier houdt ze tegen, maar binnen in je lichaam zijn ze juist gevaarlijk.
- bètastraling
- Snelle elektronen die door papier gaan maar door enkele millimeters aluminium worden tegengehouden.
- gammastraling
- Straling die het verst komt en waar lood of dik beton voor nodig is.
- halveringstijd
- De tijd waarin de helft van de kernen vervalt. Na drie halveringstijden is er nog een achtste over.
- ioniserende straling
- Straling die vrijkomt bij het vervallen van een onstabiele kern en die atomen kan ioniseren.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.