Serie of parallel
Ongeveer 9 minuten. In een serieschakeling is de stroom overal gelijk. In een parallelschakeling de spanning.
Waar je het aan ziet
Volg met je vinger de draad vanaf de plus. Kom je bij een splitsing, dan is het parallel. Loopt er maar één weg terug naar de min, dan is het serie.
In een serieschakeling gaat alles uit zodra er één lampje stuk is, want de kring is dan open. In een parallelschakeling blijven de andere takken gewoon branden.
Daarom is een huis parallel geschakeld. Elk apparaat krijgt zo de volle 230 volt, en een kapotte lamp legt de rest niet stil.
Met U = I × R reken je per onderdeel. Over twee gelijke lampjes in serie op 6 volt staat dus 3 volt per lampje.
Een weg of twee wegen
Links gaat alles uit bij een kapot lampje, rechts alleen die ene tak.
Zo reken je een schakeling door
Zoek de splitsingen
Geen splitsing betekent serie. Wel een splitsing betekent parallel, en dan reken je per tak.
Zet de gelijke grootheid erbij
Bij serie schrijf je de stroom bij elk onderdeel, want die is overal gelijk. Bij parallel doe je dat met de spanning.
Verdeel wat er te verdelen valt
Bij serie tellen de spanningen op tot de bronspanning. Bij parallel tellen de stromen op tot de hoofdstroom.
Reken per onderdeel met U = I × R
Vul per lampje of weerstand de twee bekende waarden in en reken de derde uit.
De fout die bijna iedereen maakt
Twee gelijke lampjes staan in serie op een batterij van 6 volt. Hoeveel spanning staat er over elk lampje?
In serie tellen de spanningen over de onderdelen op tot de spanning van de bron. Bij twee gelijke lampjes is dat eerlijk verdeeld, dus 3 volt per lampje. De stroom is daar wel overal gelijk.
Volg de draad met je vinger
Begin bij de plus en loop de kring af. Moet je kiezen welke kant je op gaat, dan is het parallel. Dat is sneller dan een schema uit je hoofd herkennen.
Serie of parallel
Check jezelf
Wat is overal gelijk in een serieschakeling?
Waarom is een huis parallel geschakeld?
Over een lampje staat 4 volt en er loopt 0,5 ampère. Hoe groot is de weerstand?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- parallelschakeling
- Een schakeling met meer takken. Over elke tak staat dezelfde spanning en de stromen tellen op.
- serieschakeling
- Een schakeling met maar één weg. De stroom is overal gelijk en de spanningen tellen op tot de bronspanning.
- spanning
- Het verschil dat de stroom aandrijft, gemeten in volt. Je meet hem altijd over een onderdeel.
- stroomsterkte
- Hoeveel lading er per seconde langskomt, gemeten in ampère. Je meet hem in de kring.
- weerstand
- Hoe moeilijk de stroom ergens doorheen komt, gemeten in ohm. Volgt uit U gedeeld door I.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.