Naar de inhoud
Inloggen

Geschiedenis vwo

De grenzen van een westerse indeling

Ongeveer 10 minuten. De tijdvakken passen op Europa. Buiten Europa wringt dat, en dat is zelf examenstof.

De tien tijdvakken vallen in vijf perioden. Die indeling vertegenwoordigt een westers perspectief, en de eindterm vraagt uitdrukkelijk om de beperkingen en bezwaren daarvan te benoemen.

Waar de indeling wringt

De perioden zijn Prehistorie, Oudheid, Middeleeuwen, Vroegmoderne Tijd en Moderne Tijd, met tijdvak 1, tijdvak 2, de tijdvakken 3 en 4, 5 tot en met 7 en 8 tot en met 10.

Het eerste bezwaar is dat de breuklijnen elders anders liggen. De val van het West-Romeinse rijk zegt niets over China of West-Afrika, en toch bepaalt dat moment hier het begin van een periode.

Het tweede bezwaar is waardering. De naam Middeleeuwen suggereert een tussentijd tussen twee hoogtepunten, en die waardering zit in de naam zelf ingebakken.

Het derde bezwaar is ongelijke schaal. De Prehistorie beslaat duizenden jaren en de Moderne Tijd twee eeuwen, wat laat zien dat de indeling meer zegt over onze belangstelling dan over het verleden.

Drie bezwaren

de breuklijnen liggen elders andersde val van Rome zegt niets over Chinade namen dragen een waarderingmiddeleeuwen klinkt als tussentijdde schaal is ongelijkduizenden jaren naast twee eeuwendat maakt de indeling bruikbaar maar niet neutraal

Bruikbaar is iets anders dan neutraal.

Zo benoem je de beperkingen

1

Plaats het tijdvak in een periode

Dat is de techniek, en die moet eerst kloppen.

2

Vraag waar de grens vandaan komt

Welke gebeurtenis markeert hem, en in welk werelddeel speelde die?

3

Noem een gebied waar hij niet past

Dat maakt het bezwaar concreet in plaats van algemeen.

4

Zeg wat de indeling wel kan

Zij ordent de Europese geschiedenis bruikbaar. Een bezwaar is geen afwijzing.

De fout die bijna iedereen maakt

Waarom is de term Middeleeuwen problematisch?

omdat niemand weet wanneer zij begonnenklopt niet

Over de grenzen bestaat redelijke overeenstemming. Het bezwaar zit in de naam zelf, die de periode neerzet als tussentijd tussen twee hoogtepunten, en in het feit dat de gekozen breuklijnen alleen voor Europa betekenis hebben.

Noem een concreet gebied bij je bezwaar

Een antwoord dat zegt dat de indeling westers is, blijft algemeen. Noem een gebied waar de grens niet werkt en zeg waarom, dan laat je zien dat je het bezwaar begrijpt in plaats van het alleen op te schrijven.

De grenzen van een westerse indeling

Check jezelf

Welke tijdvakken vormen de Vroegmoderne Tijd?

Die periode loopt van 1500 tot 1800.

Wat is een bezwaar tegen de term Middeleeuwen?

Het woord zet de periode neer als tussentijd tussen twee hoogtepunten.

Waarom wringt de indeling buiten Europa?

De gekozen momenten hebben voor andere werelddelen weinig betekenis.

Betekent een bezwaar dat de indeling onbruikbaar is?

Bruikbaar en neutraal zijn twee verschillende dingen.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

Middeleeuwen
De periode van ongeveer 500 tot 1500, tijdvak 3 en 4. De naam is later in Europa bedacht en past op de Europese geschiedenis.
Moderne Tijd
De periode vanaf 1800, tijdvak 8 tot en met 10.
Oudheid
De periode van Griekenland en Rome, in deze indeling tijdvak 2.
Prehistorie
De tijd waaruit geen geschreven bronnen bestaan, in deze indeling tijdvak 1.
Vroegmoderne Tijd
De periode van 1500 tot 1800, tijdvak 5 tot en met 7.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak