Naar de inhoud
Inloggen

Geschiedenis havo

Emancipatie en politieke stromingen

Ongeveer 11 minuten. Wie mag meebeslissen? Die vraag maakt in de negentiende eeuw de politiek zoals wij hem kennen.

In de negentiende eeuw komen emancipatiebewegingen op, breidt het kiesrecht zich stap voor stap uit, en ontstaan de politiek-maatschappelijke stromingen die de politiek tot vandaag indelen.

Vijf stromingen en wat ze wilden

Het liberalisme wil vrijheid voor het individu en een overheid die zich terughoudend opstelt. Het socialisme wil juist dat de overheid ingrijpt om de positie van arbeiders te verbeteren.

Het nationalisme zet de eigen natie centraal en kan verbinden en uitsluiten tegelijk. Het confessionalisme gaat uit van geloof als grondslag voor politiek handelen en organiseert zich in eigen partijen, scholen en verenigingen.

Het feminisme eist gelijke rechten voor vrouwen, te beginnen bij onderwijs, arbeid en kiesrecht. Het is daarmee een emancipatiebeweging en een politieke stroming in een.

Die stromingen voeden de democratisering. Stap voor stap mogen meer mannen en daarna vrouwen stemmen, en dat verandert wie er in het parlement zit en waarover het gaat.

Vijf stromingen, een vraag

liberalismesocialismenationalismeconfessionalismefeminismewie mag meebeslissenelke stroming geeft daar een eigen antwoord op

Dezelfde vraag, vijf verschillende antwoorden.

Zo herken je een stroming in een bron

1

Zoek wat de bron wil veranderen

Meer vrijheid, meer overheid, een eigen natie, geloof als grondslag of gelijke rechten.

2

Kijk wie er aan het woord is

Een fabrikant, een arbeider, een dominee of een vrouw met een petitie zegt vaak al veel.

3

Noem de stroming met naam

Gebruik het woord uit de eindterm en niet een omschrijving, want daar wordt op nagekeken.

4

Verbind het aan de democratisering

Leg uit hoe dit standpunt het kiesrecht of het politieke debat verder bracht.

De fout die bijna iedereen maakt

Een bron pleit voor staatsingrijpen om de armoede van arbeiders te verkleinen. Welke stroming?

het liberalisme, want het gaat over de economieklopt niet

Het liberalisme wil juist een terughoudende overheid en vertrouwt op vrijheid en eigen initiatief. Zodra een bron om ingrijpen van de staat vraagt ten gunste van arbeiders, wijst dat op het socialisme.

De rol van de overheid scheidt de stromingen

Bij vrijwel elke bronvraag kom je er al een heel eind mee door te kijken wat de bron van de overheid verwacht. Terughoudend wijst op liberalisme, ingrijpend op socialisme, en bij confessionalisme is geloof de maatstaf.

Emancipatie en politieke stromingen

Check jezelf

Welke stroming wil een terughoudende overheid?

Vrijheid van het individu staat daar centraal, met een overheid die zich zo min mogelijk bemoeit.

Wat eist het feminisme in de negentiende eeuw onder meer?

Onderwijs, arbeid en kiesrecht zijn de eerste eisen van die beweging.

Wat betekent voortschrijdende democratisering?

Het kenmerkende aspect beschrijft die stapsgewijze uitbreiding.

Waarop baseert het confessionalisme zijn politiek?

Geloof is daar de grondslag, en dat leidt tot eigen partijen en organisaties.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

confessionalisme
De stroming die het geloof als grondslag voor politiek handelen neemt en zich organiseert in eigen partijen en verenigingen.
democratisering
Het proces waarin steeds meer mannen en vrouwen gaan deelnemen aan het politieke proces.
emancipatiebeweging
Een beweging die gelijke rechten eist voor een groep die achtergesteld is.
feminisme
De beweging die gelijke rechten voor vrouwen eist, te beginnen bij onderwijs, arbeid en kiesrecht.
liberalisme
De stroming die vrijheid van het individu centraal stelt en een terughoudende overheid wil.
nationalisme
De stroming die de eigen natie centraal stelt. Zij kan mensen verbinden en tegelijk anderen uitsluiten.
socialisme
De stroming die wil dat de overheid ingrijpt om de positie van arbeiders te verbeteren.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak