Heffingen, subsidies en prijsregulering
Ongeveer 10 minuten. Wat overheidsingrijpen met het surplus doet.
Vier ingrepen, vier gevolgen
Een heffing verhoogt de prijs voor de koper en verlaagt de opbrengst voor de aanbieder. De overheid krijgt de opbrengst en er ontstaat verloren surplus.
Een subsidie werkt omgekeerd en vergroot de hoeveelheid. Ook daar ontstaat verloren surplus, want de overheid betaalt meer dan de extra waarde.
Een maximumprijs onder het evenwicht geeft een tekort. De kopers die aan bod komen winnen, de rest krijgt niets.
Een minimumprijs boven het evenwicht geeft een overschot. Aanbieders die verkopen winnen, en er blijft onverkocht aanbod over.
Wie betaalt de heffing
De heffing wordt gedeeld tussen koper en aanbieder.
Zo verdeel je een heffing
Til de aanbodlijn op met het bedrag
Verticaal, per eenheid.
Lees de nieuwe prijs voor de koper af
Op het nieuwe snijpunt.
Trek de heffing daarvan af
Dat is wat de aanbieder overhoudt.
Vergelijk met de oude prijs
Het verschil per kant is ieders deel van de last.
De fout die bijna iedereen maakt
De producent betaalt de heffing, dus draagt hij de last?
De verdeling van de last hangt af van de elasticiteiten, niet van wie het geld overmaakt. Is de vraag inelastisch, dan draagt de consument het grootste deel, ook al staat de heffing op naam van de producent.
Bij elke ingreep krimpt de hoeveelheid, behalve bij een subsidie
Een heffing, een maximumprijs en een minimumprijs verlagen allemaal wat er echt verhandeld wordt. Dat is waar het verloren surplus vandaan komt.
Check jezelf
Wat doet een heffing met de aanbodlijn?
Wie draagt de last bij een inelastische vraag?
Een maximumprijs onder het evenwicht geeft wat?
Waar komt verloren surplus vandaan?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- heffing
- Een belasting die de kostprijs van een product verhoogt.
- maximumprijs
- Een door de overheid vastgestelde hoogste prijs, die onder het evenwicht ligt.
- subsidie
- Een bijdrage van de overheid die de kostprijs of de prijs verlaagt.
In het examen
- 2025, tijdvak 2vragen 3, 4 en 26ExamenAntwoorden
- 2024, tijdvak 1vragen 3, 4, 6 en 18ExamenAntwoorden
- 2024, tijdvak 2vragen 5, 16 en 17ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 29-10-2026.