Naar de inhoud
Inloggen

Economie vwo

Banken, bankruns en toezicht

Ongeveer 10 minuten. Lang uitgeleend, kort verschuldigd.

Een bank leent lang uit en is kort verschuldigd. Willen veel spaarders tegelijk hun geld, dan kan zij haar bezittingen niet snel genoeg verkopen. Dat is een bankrun.

Waarom het vertrouwen zelf de basis is

Een hypotheek loopt dertig jaar, een spaarrekening is direct opvraagbaar. Dat verschil in looptijd is de functie van een bank, en tegelijk haar zwakke plek.

Verwachten spaarders dat anderen hun geld weghalen, dan is het voor ieder van hen verstandig om dat ook te doen. Dat is een gevangenendilemma.

Het depositogarantiestelsel haalt die prikkel weg. Is je tegoed tot een bepaald bedrag gegarandeerd, dan hoef je niet in de rij te gaan staan.

De centrale bank treedt op als lener in laatste instantie. Zij leent een gezonde bank geld tegen onderpand, zodat een tijdelijk liquiditeitsprobleem geen faillissement wordt.

Kort verschuldigd, lang uitgeleend

bezittingenhypothekendertig jaar vastschuldenspaargelddirect opvraagbaargezond, maar niet op één dagdaarom bestaan garantie en lener in laatste instantie

Het verschil in looptijd is de zwakke plek.

Zo leg je een bankrun uit

1

Noem het looptijdverschil

Lang uitgeleend, kort verschuldigd.

2

Noem de verwachting

Spaarders verwachten dat anderen hun geld opnemen.

3

Noem de eigen prikkel

Dan is meedoen voor ieder afzonderlijk verstandig.

4

Noem het middel

Garantiestelsel vooraf, lener in laatste instantie tijdens.

De fout die bijna iedereen maakt

Een bank die omvalt in een bankrun was dus niet gezond?

ja, anders gebeurt dat nietniet per se

Een bank kan genoeg bezittingen hebben om alle schulden te dekken en toch omvallen, omdat zij die bezittingen niet op één dag kan verkopen. Dat is een liquiditeitsprobleem en niet hetzelfde als insolventie.

Een bankrun is een gevangenendilemma

Blijft iedereen zitten, dan gaat het goed. Maar individueel is weglopen altijd veiliger. Die structuur verbindt dit onderwerp met domein F en dat levert punten op.

Banken, bankruns en toezicht

Check jezelf

Waarom kan een bankrun ontstaan?

Lang uitgeleend, kort verschuldigd.

Wat doet een depositogarantiestelsel?

Je tegoed is tot een bedrag gegarandeerd.

Wie is lener in laatste instantie?

Tegen onderpand.

Wat is het verschil met insolventie?

Solvabel maar illiquide kan samen.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

bankrun
Dat veel spaarders tegelijk hun geld opnemen, waardoor een bank niet meer kan uitbetalen.
depositogarantiestelsel
Een regeling die tegoeden tot een bepaald bedrag garandeert, zodat een bankrun minder snel ontstaat.
lener in laatste instantie
De centrale bank, die een gezonde bank in nood geld leent tegen onderpand.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 29-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak