Samenwerken en onderhandelen

Ongeveer 10 minuten. Wat een dreiging geloofwaardig maakt.

Een spel kan meer dan één evenwicht hebben, en spelers kunnen een voorkeur hebben voor een ander evenwicht. Met zelfbinding, een geloofwaardige dreiging of een sociale norm verandert een speler de uitkomst.

Vier manieren om de uitkomst te sturen

Meeliften. Levert niet bijdragen altijd meer op, dan draagt niemand bij en komt het gezamenlijke doel er niet.

Zelfbinding. Door jezelf de uitweg af te snijden maak je een belofte hard, bijvoorbeeld met een contract of een boete.

Geloofwaardige dreiging. Een dreigement telt alleen mee als het uitvoeren ervan voor jou niet slechter is dan niet uitvoeren.

Sociale normen. Als afwijken schaamte of uitsluiting kost, verandert dat de opbrengsten in de matrix zelf.

Een dreiging die hout snijdt

Een dreigement telt pas als uitvoeren je niets extra kost.

Zo beoordeel je een dreiging

Zoek de opbrengst bij uitvoeren

Wat levert het de dreiger op als hij het echt doet.

Zoek de opbrengst bij niet uitvoeren

Dus als hij zijn dreigement inslikt.

Vergelijk die twee

Is uitvoeren niet slechter, dan is de dreiging geloofwaardig.

Noem de getallen

Een opgave vraagt bijna altijd om het verschil met cijfers erbij.

De fout die bijna iedereen maakt

Een bedrijf dreigt te vertrekken. Is dat altijd geloofwaardig?

ja, ze zeggen hette makkelijk

Heeft het bedrijf al veel in die locatie geïnvesteerd en kan het die kosten niet meenemen, dan kost vertrekken meer dan blijven. De ander weet dat ook en neemt de dreiging dan niet serieus.

Zelfbinding is vrijwillig je keuze weghalen

Het klinkt tegenstrijdig dat minder keuze je sterker maakt, maar dat is juist het punt. Wie zich vastlegt in een contract met een boete, maakt zijn belofte voor de ander betrouwbaar.

Samenwerken en onderhandelen

Check jezelf

Wat is meeliften?

De dominante strategie is dan niet bijdragen.

Wat is zelfbinding?

Een contract of een boete bijvoorbeeld.

Wanneer is een dreiging geloofwaardig?

De ander rekent het na.

Wat doet een sociale norm met de matrix?

Afwijken kost dan ook iets.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

geloofwaardige dreiging: Een dreigement dat de ander serieus neemt, omdat uitvoeren voor de dreiger niet slechter is.
sociale norm: Een ongeschreven regel die het gedrag en daarmee de opbrengsten in een spel beïnvloedt.
zelfbinding: Jezelf vrijwillig een keuze ontnemen om je belofte of dreiging geloofwaardig te maken.

Overhoor deze begrippen Alle begrippen van dit vak

In het examen

2026, tijdvak 1vragen 14 t/m 16Examen Antwoorden
2024, tijdvak 2vragen 25 t/m 27Examen Antwoorden

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Uit de syllabus: Samenwerken en onderhandelen. De kandidaat kan in contexten herkennen, begrijpen en toepassen: - 2.1 Dat meerdere evenwichten kunnen bestaan waarbij verschillende spelers een voorkeur hebben voor verschillende evenwichten. - 2.2 Dat meeliftersgedrag zorgt voor niet-optimale uitkomsten van een spel indien er sprake is van een dominante strategie van niet-bijdragen. - 2.3 Dat zelfbinding als alternatief voor de eigen dominante strategie kan leiden tot samenwerken van meerdere partijen en daardoor de keuze van één of beide spelers beïnvloedt en daarmee de uitkomst van een spel. - 2.4 Dat de geloofwaardigheid van dreiging of vertrouwen de keuze van één of beide partijen beïnvloedt en daarmee de uitkomst van een spel. - 2.5 Dat sociale normen van invloed kunnen zijn op de opbrengsten en daardoor de keuze van één of beide spelers beïnvloedt en daarmee de uitkomst van een spel. F2, syllabus CE 2026. Wat betekent dit?

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 29-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak