Wie eet wie, en wie helpt wie
Ongeveer 11 minuten. Vijf soorten relaties tussen soorten, en bij elk de vraag: wie wint er iets bij?
De relaties op een rij
Bij concurrentie verliezen beide soorten iets, omdat ze hetzelfde nodig hebben. Hoe meer de niches overlappen, hoe harder de concurrentie, en uiteindelijk verdwijnt een van de twee of wijkt uit.
Bij predatie en parasitisme wint de een ten koste van de ander. Een parasiet houdt zijn waard meestal in leven, want een dode waard levert niets meer op.
Bij mutualisme winnen beide: de bij krijgt nectar, de plant wordt bevrucht. Bij commensalisme wint er één en merkt de ander niets.
In een voedselweb gaat bij elke stap het meeste energie verloren: als warmte en in afval, en in de eigen stofwisseling. Daarom zijn er altijd minder toppredatoren dan planteneters, en is een piramide de enige vorm die kan.
Wie wint er iets bij?
De naam volgt uit het antwoord, niet omgekeerd.
Zo analyseer je een voedselweb
Zoek de producenten
Daar komt de energie het web binnen.
Volg de pijlen
Een pijl wijst naar wie de energie krijgt.
Bepaal de niveaus
Een soort kan op meerdere niveaus zitten.
Haal een soort weg
Wie krijgt het moeilijker, en wie juist ruimer?
Let op het energieverlies
Per stap blijft maar een klein deel over.
De fout die bijna iedereen maakt
Een roofdier verdwijnt uit een gebied. Neemt de prooi dan blijvend toe?
Het roofdier is maar één rem. Valt die weg, dan groeit de populatie tot een andere factor knelt: voedsel, ruimte of ziekte. Vaak schiet de populatie eerst door en zakt daarna terug, soms onder de oude draagkracht omdat het voedsel is opgeraakt.
Een pijl wijst de energie na, niet wie eet
In een voedselweb wijst de pijl van de gegeten soort naar de eter. Lees de pijl dus als gaat naar en niet als eet; wie dat omdraait, zet het hele web op zijn kop.
Check jezelf
Wat is mutualisme?
Waarom zijn er weinig toppredatoren?
Wat gebeurt er bij veel nicheoverlap?
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.