Voortplanting en de regeling erachter
Ongeveer 11 minuten. Een cyclus van ongeveer 28 dagen, geregeld door vier hormonen die op elkaar reageren.
De cyclus in vier hormonen
FSH uit de hypofyse laat een follikel in de eierstok groeien. Die follikel maakt oestrogeen, waardoor het baarmoederslijmvlies dikker wordt.
Bij een hoge oestrogeenspiegel geeft de hypofyse een piek LH af. Die piek veroorzaakt de ovulatie: de eicel komt vrij en gaat de eileider in.
Wat van de follikel overblijft, maakt progesteron. Dat houdt het slijmvlies in stand en remt tegelijk FSH en LH, zodat er geen tweede follikel groeit.
Komt er geen bevruchting, dan zakt het progesteron en laat het slijmvlies los: de menstruatie. Daarmee valt ook de rem op FSH weg en begint de cyclus opnieuw. Hormonale anticonceptie werkt precies op die rem: een constante hoeveelheid hormoon houdt FSH en LH laag, dus blijft de ovulatie uit.
De cyclus als lus
Elk hormoon maakt de volgende stap mogelijk en remt de vorige.
Zo lees je een hormoongrafiek van de cyclus
Zoek de scherpe piek
Eén smalle piek halverwege is LH.
Zet de ovulatie op die dag
Die volgt kort op de LH-piek.
Zoek de brede heuvel erna
Dat is progesteron, na de ovulatie.
Zoek de stijging ervoor
Oestrogeen loopt op tijdens de follikelgroei.
Verklaar de daling aan het eind
Geen bevruchting, dus progesteron zakt en de menstruatie volgt.
De fout die bijna iedereen maakt
Progesteron is hoog. Kan er dan een tweede follikel groeien?
Dit is de kern van negatieve terugkoppeling in de cyclus, en ook de werking van hormonale anticonceptie. Zolang het progesteron hoog is, blijft FSH laag, en zonder FSH groeit er geen nieuwe follikel.
Twee hormonen uit de hypofyse, twee uit de eierstok
FSH en LH komen uit de hypofyse en sturen de eierstok aan. Oestrogeen en progesteron komen uit de eierstok en sturen de hypofyse terug. Die indeling houdt de richting van elke pijl recht.
Check jezelf
Wat veroorzaakt de ovulatie?
Wat doet progesteron?
Waarop werkt hormonale anticonceptie?
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.