Genen aan en uit zetten
Ongeveer 8 minuten. Een cel leest niet alles tegelijk, en dat is maar goed ook.
Waarom regelen nodig is
Een cel die alle eiwitten tegelijk zou maken, zou zichzelf opbranden. Het meeste is op elk moment niet nodig.
Daarom zitten er schakelaars bij de genen. Eiwitten die op het DNA gaan zitten kunnen een gen aanzetten of juist blokkeren.
Wat die schakelaars doen hangt af van wat er binnenkomt: een hormoon, een voedingsstof, de temperatuur. Zo past een cel zich aan zonder dat zijn DNA verandert.
Van signaal naar eiwit
Het DNA blijft hetzelfde. Alleen wat ervan gelezen wordt verandert.
Zo redeneer je erover
Zoek het signaal
Wat verandert er in of om de cel? Een hormoon, een stof in het voedsel, een temperatuurverschil.
Noem de schakelaar
Een regeleiwit bindt aan het DNA bij het gen en zet het aan of houdt het dicht.
Eindig bij het eiwit
Wel of geen mRNA betekent wel of geen eiwit. En het eiwit bepaalt wat de cel kan.
De fout die bijna iedereen maakt
Een cel reageert op een hormoon. Verandert daardoor zijn DNA?
Regulatie verandert welke genen gelezen worden, niet wat erin staat. De letters blijven precies hetzelfde; alleen de bladwijzer verschuift.
Bacteriën doen dit ook
Een bacterie die geen lactose tegenkomt, maakt de enzymen daarvoor niet. Komt er lactose, dan gaan die genen aan. Dat is het klassieke schoolvoorbeeld van genregulatie.
Check jezelf
Wat betekent genregulatie?
Waarom maakt een cel niet alle eiwitten tegelijk?
Wat kan een gen aanzetten?
Een bacterie komt lactose tegen en gaat lactose-enzymen maken. Wat gebeurde er?