Naar de inhoud

Wiskunde A havo

Exponentiële groei

Ongeveer 9 minuten. Niet erbij, maar keer. En dat loopt sneller op dan je denkt.

Bij exponentiële groei vermenigvuldig je elke stap met dezelfde groeifactor, in plaats van er elke stap hetzelfde bij op te tellen.

Het verschil met lineair

Lineair betekent dat er elke stap hetzelfde bij komt. In een tabel zijn de verschillen dan gelijk.

Exponentieel betekent dat er elke stap hetzelfde bij op moet. In een tabel zijn niet de verschillen gelijk maar de quotiënten: deel je elk getal door het vorige, dan komt er steeds hetzelfde uit.

In het begin lijkt exponentieel rustiger dan lineair. Op den duur haalt het alles in, en daarna is het niet meer bij te benen.

Rechte lijn tegen kromme

lineairexponentieeltijdlineair: elke stap + 10exponentieel: elke stap × 1,45

De kromme begint lager en gaat er daarna ruim overheen.

In 3 stappen rekenen

1

Zoek de groeifactor

Deel een getal door het vorige. Komt daar steeds hetzelfde uit, dan is dat je groeifactor.

2

Zet de tijd in de exponent

De formule is beginwaarde × groeifactor tot de macht t. Die t is het aantal stappen, niet het aantal jaren als een stap een maand is.

3

Reken en rond pas op het eind af

Machten lopen hard op, dus een afronding halverwege tikt flink door in je eindantwoord.

De fout die bijna iedereen maakt

Iets groeit drie jaar lang met 10 procent per jaar. Hoeveel is het in totaal gegroeid?

3 × 10% = 30% erbijklopt niet

Het tweede jaar groeit er 10 procent over een al gegroeid bedrag, en het derde jaar weer. Die groei over groei heet samengestelde groei, en percentages mag je daarom niet optellen.

Verdubbelingstijd en halveringstijd

Blijft de groeifactor gelijk, dan duurt verdubbelen altijd even lang, waar je ook begint. Hetzelfde geldt voor halveren bij afname. Dat is een handige controle op je antwoord.

Check jezelf

Een rij getallen is 5, 10, 20, 40. Wat voor groei is dit?

De verschillen lopen op, maar elk getal is precies twee keer het vorige. Dus exponentieel met groeifactor 2.

Een bedrag van 200 euro groeit 4 jaar met 5 procent per jaar. Welke berekening klopt?

Elk jaar vermenigvuldig je opnieuw met 1,05. Vier jaar achter elkaar is dus 1,05 tot de vierde macht.

Een hoeveelheid neemt elk uur met 20 procent af. Wat is de groeifactor?

Er blijft 80 procent over, dus vermenigvuldig je met 0,80. Een groeifactor onder de 1 betekent afname.

Waarom haalt exponentiële groei lineaire groei altijd in?

Bij exponentieel rekent elke stap over het al gegroeide getal, dus de stappen worden zelf ook groter. Bij lineair blijft de stap even groot.

Hoort bij jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

En nu?

Alle onderwerpen van wiskunde a havo Of kies een ander vak