Naar de inhoud

Scheikunde havo

Evenwicht verschuiven

Ongeveer 9 minuten. Stilstand aan de buitenkant, drukte van binnen.

Bij evenwicht lopen de heen- en de terugreactie even snel. De hoeveelheden veranderen niet meer, de reacties wel.

Wat evenwicht niet is

Het is geen stilstand. Er reageert nog steeds van alles, maar er wordt net zoveel gevormd als er weer afgebroken wordt.

Je herkent het aan de dubbele pijl in de vergelijking. Die betekent: de reactie kan ook de andere kant op.

Verander je iets aan het systeem, dan verschuift het evenwicht zo dat die verandering deels wordt tegengewerkt.

Drie manieren om te duwen

beide kanten op, even snelA + B ⇌ Cde dubbele pijl is het tekenmeer A of B erbijevenwicht schuift naar rechtsC wegnemenevenwicht schuift naar rechtsC erbijevenwicht schuift naar linkshet systeem werkt de verandering tegen

Wegnemen van een product trekt het evenwicht dezelfde kant op als beginstof toevoegen.

Zo voorspel je de verschuiving

1

Bepaal wat er verandert

Komt er iets bij, gaat er iets weg, of verandert de temperatuur? Dat is je startpunt.

2

Vraag welke kant dat tegenwerkt

Voeg je een beginstof toe, dan verbruikt het systeem die door naar rechts te schuiven.

3

Schrijf de richting op

Naar rechts betekent meer product, naar links meer beginstof. Zeg er ook bij waarom.

De fout die bijna iedereen maakt

Een reactie is in evenwicht. Gebeurt er dan nog iets?

nee, de reactie is gestoptklopt niet

Dit heet een dynamisch evenwicht. Van buiten zie je niets veranderen, maar er wordt onophoudelijk gevormd en weer afgebroken, precies even hard.

Een katalysator verschuift niets

Een katalysator versnelt de heen- en de terugreactie allebei even veel. Het evenwicht komt er sneller, maar op precies dezelfde plek te liggen.

Check jezelf

Waaraan herken je een evenwichtsreactie in een vergelijking?

De dubbele pijl geeft aan dat de reactie beide kanten op kan verlopen.

Je haalt voortdurend product weg. Wat gebeurt er?

Het systeem maakt bij om het tekort aan te vullen, en dus wordt er meer beginstof omgezet.

Wat doet een katalysator met de ligging van het evenwicht?

Beide richtingen worden even sterk versneld, dus de verhouding aan het eind blijft gelijk.

Wat betekent dynamisch evenwicht?

Dynamisch wil zeggen: in beweging. Alleen het netto resultaat is nul.

Hoort bij jouw boek

Kies je methode om te zien in welk hoofdstuk dit bij jou staat.

En nu?

Alle onderwerpen van scheikunde havo Of kies een ander vak