Endotherm of exotherm

Ongeveer 8 minuten. Voel je warmte of kou? Dan weet je het al.

Bij een exotherme reactie komt energie vrij en wordt het warmer. Bij een endotherme reactie is er energie nodig en wordt het kouder.

Waar komt die energie vandaan?

Bindingen verbreken kost energie. Nieuwe bindingen maken levert energie op. Het verschil tussen die twee bepaalt wat je voelt.

Leveren de nieuwe bindingen meer op dan het verbreken kostte, dan houd je energie over. Die komt vrij als warmte: exotherm.

Kost het verbreken meer dan de nieuwe bindingen opleveren, dan moet dat verschil ergens vandaan komen. Het wordt uit de omgeving gehaald, en daardoor koelt die af: endotherm.

Het energiediagram

Links exotherm, rechts endotherm. De heuvel ertussen is de activeringsenergie.

Zo herken je het in 3 stappen

Voel aan het bekerglas

Wordt het warm, dan is de reactie exotherm. Wordt het koud, dan is hij endotherm. Dit is de snelste controle die er is.

Kijk waar de energie staat

Staat er energie aan de rechterkant van de pijl, dan komt die vrij: exotherm. Staat hij links, dan is hij nodig: endotherm.

Lees het diagram van links naar rechts

Eindigen de producten lager dan de beginstoffen, dan is er energie vertrokken. Eindigen ze hoger, dan is er energie in gegaan.

De fout die bijna iedereen maakt

Een endotherme reactie heeft energie nodig. Betekent dat ook dat hij langzaam gaat?

endotherm betekent langzaamklopt niet

Energie en snelheid zijn twee verschillende dingen. Hoeveel energie er in of uit gaat, staat los van hoe snel het gebeurt. Een exotherme reactie kan jaren duren, zoals roesten.

Verbranden is altijd exotherm

Elke verbranding levert energie op. Dat is precies de reden dat we brandstoffen gebruiken.

Check jezelf

Een zout lost op in water en het bekerglas wordt koud. Wat is dit?

Het bekerglas koelt af, dus er is energie uit de omgeving gehaald: endotherm. Dat oplossen geen reactie is klopt op zich, er ontstaat geen nieuwe stof. Maar endotherm en exotherm gaan over de energie, en die woorden gebruik je ook bij een proces als oplossen of smelten.

Bij een reactie ligt het product in het diagram lager dan de beginstof. Wat betekent dat?

Lager eindigen betekent dat er energie het systeem uit is gegaan. Die is als warmte naar de omgeving verdwenen.

Wat is de activeringsenergie?

Het is de heuvel die je over moet. Ook een exotherme reactie heeft hem nodig: een kampvuur begint niet uit zichzelf.

Welke van deze is zeker exotherm?

Elke verbranding levert energie op. Smelten kost juist energie, en ammoniumnitraat oplossen koelt zo sterk af dat het in koelkompressen zit.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak