Naar de inhoud
Inloggen

Natuurkunde vwo

Krachten en de tweede wet van Newton

Ongeveer 10 minuten. Alles begint bij een krachtentekening. Wat er daarna gebeurt volgt uit de som.

Zet eerst alle krachten op het voorwerp in een tekening. De resulterende kracht is hun vectorsom, en die is gelijk aan de massa keer de versnelling. Is de som nul, dan is de snelheid constant.

Van tekening naar vergelijking

Een krachtentekening bevat alleen krachten die op het voorwerp werken. De zwaartekracht, de normaalkracht, de wrijvingskracht, een spankracht en een eventuele veerkracht.

Kies daarna twee assen, meestal langs en loodrecht op de beweging. Je ontbindt elke schuine kracht in die twee richtingen en werkt per richting met een eigen vergelijking.

Loodrecht op de beweging is de versnelling vaak nul, en dus de som van de krachten ook. Daarmee vind je de normaalkracht en daarmee de wrijvingskracht.

Bij een luchtweerstand die met de snelheid groeit nadert de versnelling naar nul. De snelheid loopt dan naar een grenswaarde die je vindt door de som nul te stellen.

Ontbinden langs de helling

Fzde gele pijlen samen zijn de zwaartekracht

Langs de helling versnelt het blok, loodrecht erop niet.

Zo pak je een krachtenvraag aan

1

Teken alle krachten op het voorwerp

Alleen krachten die erop werken. De kracht die het voorwerp zelf uitoefent hoort er niet bij.

2

Kies je assen

Langs en loodrecht op de beweging. Daarmee valt de versnelling in een van de twee richtingen weg.

3

Schrijf per richting de som op

Loodrecht is de som meestal nul. Langs de beweging is de som de massa keer de versnelling.

4

Controleer het teken

Een negatieve versnelling betekent afremmen. Komt daar een vreemd teken uit, dan staat een kracht de verkeerde kant op in je tekening.

De fout die bijna iedereen maakt

Een blok glijdt met constante snelheid langs een helling naar beneden. Hoe groot is de resulterende kracht?

gelijk aan de component van de zwaartekracht langs de hellingklopt niet

Constante snelheid betekent versnelling nul en dus een resulterende kracht van nul. De wrijvingskracht is dan precies zo groot als de component van de zwaartekracht langs de helling.

Loodrecht levert de normaalkracht

Bij vrijwel elke hellingvraag heb je de normaalkracht nodig om de wrijvingskracht te vinden. Die haal je uit de richting loodrecht op de beweging, want daar is de versnelling nul.

Krachten en de tweede wet van Newton

Check jezelf

Wat hoort niet in een krachtentekening van een blok?

Die kracht werkt op de tafel en niet op het blok. In de tekening staan alleen krachten op het voorwerp zelf.

Een voorwerp beweegt met constante snelheid. De resulterende kracht is

Geen verandering in de snelheid betekent geen versnelling en dus een resulterende kracht van nul.

Waarom kies je assen langs en loodrecht op de beweging?

Loodrecht op de beweging is de versnelling nul, zodat die vergelijking meteen de normaalkracht geeft.

Een vallend voorwerp met luchtweerstand nadert een grenssnelheid. Waarom?

Bij die snelheid is de som van de krachten nul, dus de versnelling nul, en verandert de snelheid niet meer.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

derde wet van Newton
Oefent A een kracht uit op B, dan oefent B een even grote kracht in de tegengestelde richting uit op A. Die twee krachten grijpen op verschillende voorwerpen aan.
eerste wet van Newton
Werkt er geen resulterende kracht, dan blijft een voorwerp stilstaan of met dezelfde snelheid in dezelfde richting doorgaan.
eindsnelheid
De snelheid waarbij de luchtwrijving even groot is als de zwaartekracht, zodat de resulterende kracht nul wordt en de snelheid niet meer groeit.
massa
Hoeveel stof er in een voorwerp zit, in kilogram. Hij verandert niet als je ergens anders bent, in tegenstelling tot het gewicht.
newton
De eenheid van kracht, met symbool N. Eén newton is de kracht die een massa van één kilogram één meter per seconde per seconde laat versnellen.
normaalkracht
De kracht waarmee een oppervlak terugduwt, altijd loodrecht op dat oppervlak.
resulterende kracht
Wat er van alle krachten op een voorwerp samen overblijft. Is hij nul, dan blijft de snelheid gelijk.
tweede wet van Newton
De resulterende kracht is de massa keer de versnelling. Meer massa vraagt dus meer kracht voor dezelfde versnelling.
versnelling
Hoeveel de snelheid per seconde verandert, in meter per seconde per seconde. Bij afremmen is hij negatief.
wrijvingskracht
De kracht die tegen de beweging in werkt, van de lucht of van het oppervlak. Bij hogere snelheid wordt de luchtwrijving snel groter.
zwaartekracht
De kracht waarmee de aarde aan een voorwerp trekt. Je rekent hem uit met de massa keer de valversnelling.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak