Naar de inhoud
Inloggen

Natuurkunde vwo

Bewegingsdiagrammen en de raaklijn

Ongeveer 10 minuten. De helling van de ene grafiek is de hoogte van de volgende.

De helling van een plaats-tijddiagram is de snelheid en de helling van een snelheid-tijddiagram is de versnelling. Het oppervlak onder een snelheid-tijddiagram is de afgelegde weg.

Gemiddeld of op een moment

Een koorde tussen twee punten geeft de gemiddelde snelheid over dat stuk. Een raaklijn in een punt geeft de snelheid op dat moment, en die twee zijn alleen gelijk bij een rechte lijn.

Teken een raaklijn lang genoeg door en lees twee punten ver uit elkaar af. Hoe korter je lijntje, hoe zwaarder je afleesfout telt in de helling.

Bij een kromme in een snelheid-tijddiagram verdeel je het oppervlak in rechthoeken en driehoeken, of je telt hokjes. Zet de waarde van een hokje erbij, want dat is je rekeneenheid.

Let op het teken. Een negatieve helling in een snelheid-tijddiagram is een vertraging, en oppervlak onder de as telt als een verplaatsing de andere kant op.

Koorde en raaklijn

koorderaaklijnkoorde geeft gemiddeld, raaklijn geeft op dat momentteken de raaklijn lang door

Alleen bij een rechte lijn zijn ze gelijk.

Zo lees je een diagram

1

Kijk wat er verticaal staat

Plaats, snelheid of versnelling. Daar hangt af of de helling een snelheid of een versnelling is.

2

Kies koorde of raaklijn

Vraagt de opgave gemiddeld, dan een koorde. Vraagt hij op een moment, dan een raaklijn.

3

Lees twee punten ver uit elkaar af

Van de lijn, niet van de meetpunten. Hoe verder uit elkaar, hoe kleiner je afleesfout meetelt.

4

Controleer de eenheid en het teken

Meter per seconde gedeeld door seconde is een versnelling. Een negatieve helling is een vertraging.

De fout die bijna iedereen maakt

In een snelheid-tijddiagram loopt de lijn horizontaal op 15 meter per seconde. Wat is de versnelling?

15 meter per seconde per secondeklopt niet

In een snelheid-tijddiagram is de hoogte de snelheid en de helling de versnelling. Een horizontale lijn heeft geen helling, dus de versnelling is nul terwijl er wel degelijk beweging is.

Een raaklijn teken je lang

Hoe korter je raaklijn, hoe groter het aandeel van je afleesfout in de helling. Teken hem over een flink deel van de grafiek en lees de twee uiterste punten af, dan is je uitkomst merkbaar nauwkeuriger.

Bewegingsdiagrammen en de raaklijn

Check jezelf

Wat geeft de raaklijn in een plaats-tijddiagram?

Een koorde geeft het gemiddelde, een raaklijn de waarde op dat ene moment.

Wat lees je af aan het oppervlak onder een snelheid-tijddiagram?

Meter per seconde keer seconde geeft meter, dus de afgelegde weg.

Een horizontale lijn in een snelheid-tijddiagram betekent

De hoogte is de snelheid, en die blijft gelijk. De helling en dus de versnelling is nul.

Waarom teken je een raaklijn lang door?

Bij punten ver uit elkaar is het verschil groot ten opzichte van je afleesfout.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

koorde
Een rechte lijn tussen twee punten op een kromme. De helling ervan geeft het gemiddelde over dat stuk.
raaklijn
Een rechte lijn die een kromme in een punt raakt. De helling ervan geeft de waarde op dat moment, bijvoorbeeld de snelheid.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak