Naar de inhoud
Inloggen

Natuurkunde havo

Vervalreacties en isotopen

Ongeveer 9 minuten. Links en rechts van de pijl horen de aantallen te kloppen. Dat is de hele controle.

Een isotoop is een atoomsoort met een vast aantal protonen en een vast aantal neutronen. Bij verval verandert de kern, en in de vergelijking moeten het massagetal en het atoomnummer links en rechts gelijk zijn.

Drie soorten verval

Bij alfaverval komt er een heliumkern uit. Het massagetal gaat vier omlaag en het atoomnummer twee, dus de stof verandert in een element dat twee plaatsen eerder staat.

Bij betaverval verandert een neutron in een proton en komt er een elektron uit. Het massagetal blijft gelijk en het atoomnummer gaat een omhoog.

Bij gammaverval komt er alleen straling uit en verandert de kern niet van soort. Massagetal en atoomnummer blijven dus gelijk.

In de notatie staat het massagetal linksboven en het atoomnummer linksonder bij het symbool. Welk element bij welk atoomnummer hoort zoek je op in de tabel.

Links en rechts moet kloppen

de kernnieuw+deeltjesom van de massagetallen linksis gelijk aan rechtssom van de atoomnummers linksis gelijk aan rechtskloppen die twee, dan is je vergelijking goed

Twee sommen, en je weet of het klopt.

Zo schrijf je een vervalreactie op

1

Zet de beginkern links neer

Met het massagetal linksboven en het atoomnummer linksonder. Zoek het atoomnummer op in de tabel.

2

Zet het deeltje rechts neer

Bij alfa een heliumkern, bij beta een elektron, bij gamma alleen straling.

3

Vul de nieuwe kern aan

Reken het massagetal en het atoomnummer uit door het verschil te nemen. Zoek daarna op welk element bij dat atoomnummer hoort.

4

Tel na, links en rechts

De massagetallen moeten gelijk zijn en de atoomnummers ook. Klopt het niet, dan mist er een deeltje.

De fout die bijna iedereen maakt

Bij betaverval komt er een elektron uit de kern. Wat doet het atoomnummer?

dat gaat een omlaag, er gaat lading uitklopt niet

Het atoomnummer is het aantal protonen. Bij betaverval verandert een neutron in een proton, dus er komt een proton bij en het atoomnummer gaat omhoog. Dat het elektron negatief is verandert daar niets aan.

Twee sommen zijn je controle

Tel na elke vervalvergelijking de massagetallen en de atoomnummers aan beide kanten op. Komen die uit, dan is je vergelijking vrijwel zeker goed, en dat kost je vijf seconden.

Vervalreacties en isotopen

Check jezelf

Bij alfaverval gaat het massagetal hoeveel omlaag?

Er komt een heliumkern uit met twee protonen en twee neutronen, dus vier eraf.

Bij betaverval verandert het atoomnummer hoe?

Een neutron wordt een proton, dus het aantal protonen gaat een omhoog.

Wat verandert er bij gammaverval aan de kern?

Er komt alleen straling uit. De kern houdt hetzelfde massagetal en hetzelfde atoomnummer.

Wat is een isotoop?

Isotopen van hetzelfde element hebben wel hetzelfde aantal protonen maar een verschillend aantal neutronen.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

atoomnummer
Het aantal protonen in een kern. Het staat linksonder bij het symbool en bepaalt welk element het is.
isotoop
Een atoomsoort met een vast aantal protonen en een vast aantal neutronen. Isotopen van hetzelfde element verschillen alleen in het aantal neutronen.
massagetal
Het aantal protonen en neutronen samen in een kern. Het staat linksboven bij het symbool en blijft bij betaverval gelijk.
vervalreactie
De vergelijking van een kern die vervalt. Massagetal en atoomnummer moeten links en rechts van de pijl gelijk zijn.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak