Stralingsbalans en broeikaseffect
Ongeveer 9 minuten. Wat erin gaat moet eruit. Verandert de uitgang, dan verandert de temperatuur.
Waarom golflengte het verschil maakt
De zon is heet en straalt vooral in het zichtbare gebied. De aarde is veel kouder en straalt vooral in het infrarood, met een veel grotere golflengte.
Broeikasgassen zoals waterdamp, koolstofdioxide en methaan laten het zichtbare licht door maar absorberen juist die infrarode straling. Daardoor gaat warmte minder makkelijk de ruimte in.
Dat natuurlijke broeikaseffect is er altijd geweest en maakt de aarde ruim dertig graden warmer dan hij zonder atmosfeer zou zijn. Zonder dat effect zou het hier vriezen.
Meer broeikasgassen betekent dat de uitgang nauwer wordt. De aarde warmt dan op tot hij bij een hogere temperatuur weer evenveel uitstraalt als hij ontvangt. Dat heet het versterkte broeikaseffect.
Binnen en buiten in balans
De atmosfeer laat zonlicht door maar houdt warmtestraling vast.
Zo redeneer je over de balans
Zet de ingaande straling neer
Dat is het zonlicht dat niet meteen wordt teruggekaatst door wolken of ijs.
Zet de uitgaande straling ernaast
Dat is de warmtestraling van het aardoppervlak, in het infrarood.
Kijk welke kant zwaarder weegt
Meer in dan uit betekent opwarmen, tot de uitstraling weer gelijk is.
Noem het mechanisme
In een examenantwoord zeg je welke straling wordt tegengehouden en door welk gas, niet alleen dat het warmer wordt.
De fout die bijna iedereen maakt
Hoe houden broeikasgassen warmte vast?
Het hele effect zit in het verschil in golflengte. Kortgolvig zonlicht komt gewoon binnen, maar de langgolvige straling die de aarde uitzendt wordt geabsorbeerd. Daarom werkt het maar een kant op.
Zeg welk gas en welke straling
Een antwoord dat alleen zegt dat de aarde opwarmt krijgt zelden alle punten. Noem het gas, noem dat het om infrarode straling gaat, en noem de balans tussen in en uit.
Stralingsbalans en broeikaseffect
Check jezelf
Welke straling zendt de aarde vooral uit?
Wat doen broeikasgassen met zonlicht?
Wat gebeurt er als er meer broeikasgas bij komt?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- albedo
- Het deel van het invallende licht dat een oppervlak weerkaatst. Sneeuw heeft een hoge albedo en een donkere oceaan een lage.
- broeikaseffect
- Het vasthouden van warmtestraling door gassen in de atmosfeer. Zonder dat natuurlijke effect zou het op aarde veel te koud zijn.
- kortgolvige straling
- De straling die de aarde van de zon ontvangt, met een korte golflengte. Hij komt grotendeels door de atmosfeer heen.
- langgolvige straling
- De warmtestraling die de aarde zelf uitzendt, met een lange golflengte. Broeikasgassen houden juist die straling vast.
- stralingsbalans
- Het evenwicht tussen de energie die de aarde van de zon opneemt en de energie die ze weer uitstraalt. Raakt die balans uit het lood, dan verandert de temperatuur.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.