Natuurkunde in een apparaat herkennen
Ongeveer 9 minuten. Een examenvraag gaat over een windmolen of een sensor, maar hij toetst een wet die je al kent.
Van context naar wet
Onderstreep bij een nieuwe context eerst elke grootheid met een getal en een eenheid. Die eenheid verraadt het onderwerp: watt gaat over vermogen, newton over kracht, tesla over een magnetisch veld.
Zoek daarna welk verband de opgave aanreikt. Staat er een grafiek, dan is de helling of het oppervlak bijna altijd de gevraagde grootheid. Staat er een tabel, dan moet je twee rijen vergelijken.
Technologische contexten op het havo-examen komen uit een beperkte verzameling: elektriciteit en vermogen, kracht en beweging, energieomzetting, straling, trillingen en golven, en sensoren. Veel breder wordt het niet.
Noemt de opgave een onderdeel dat je niet kent, dan is dat nooit het onderwerp. Het is de omgeving waarin een bekende wet werkt, en je mag ervan uitgaan dat de opgave alles geeft wat je nodig hebt.
Drie vragen bij elke nieuwe context
In die volgorde kom je bij de formule uit.
Zo pak je een onbekende context aan
Streep de getallen met hun eenheid aan
Zet er meteen de grootheid bij die bij die eenheid hoort. Watt is vermogen, joule is energie, newton is kracht.
Noteer wat er gevraagd wordt
Schrijf de gevraagde grootheid apart op met zijn eenheid. Dan zie je welke formule je nodig hebt om daar te komen.
Zoek de formule in Binas
Kies de formule waarin de gevraagde grootheid en minstens twee gegeven grootheden staan. Staat er een grootheid in die je niet hebt, dan is het de verkeerde formule.
Reken en controleer de eenheid
Vul in, reken uit en kijk of de eenheid van je antwoord klopt met wat er gevraagd is. Een kracht in joule is altijd fout.
De fout die bijna iedereen maakt
Een opgave gaat over een peltier-element in een koelbox en geeft een vermogen in watt en een tijd in seconden.
Het onbekende woord is de context, niet het onderwerp. De eenheden in de opgave vertellen je welke natuurkunde er gevraagd wordt, en die ken je wel. Begin dus bij de eenheden en niet bij het apparaat.
Lees de laatste regel van de opgave eerst
In de laatste regel staat wat er gevraagd wordt, en dat bepaalt wat je uit de context nodig hebt. Lees die regel voordat je het verhaal leest, dan lees je het verhaal gericht en sla je de helft over die er niet over gaat.
Natuurkunde in een apparaat herkennen
Check jezelf
Een opgave geeft een getal in watt. Over welke grootheid gaat dat?
In een opgave staat een apparaat dat je niet kent. Wat betekent dat?
Je hebt een antwoord in joule, maar de vraag vroeg een kracht. Wat doe je?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- context
- Het verhaal of apparaat waarin een examenvraag is verpakt. De context mag nieuw zijn, de natuurkunde erin niet.
In het examen
- 2026, tijdvak 2vraag 16ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.