Naar de inhoud
Inloggen

Natuurkunde havo

Momenten en evenwicht

Ongeveer 10 minuten. Een kracht die niet door het draaipunt gaat, laat iets draaien. Hoeveel, dat is het moment.

Het moment van een kracht is de kracht keer de arm, in newtonmeter. De arm is de kortste afstand van het draaipunt tot de werklijn van de kracht. Bij evenwicht zijn de momenten linksom en rechtsom gelijk.

De arm is de kortste afstand

Verleng de krachtpijl naar twee kanten, dat is de werklijn. De arm is de afstand van het draaipunt tot die lijn, loodrecht gemeten, en niet de afstand tot het aangrijpingspunt.

Gaat de werklijn door het draaipunt, dan is de arm nul en het moment ook. Zo'n kracht laat het voorwerp dus niet draaien.

Bij evenwicht geldt de momentenwet. De som van de momenten die linksom draaien is gelijk aan de som van de momenten die rechtsom draaien, gerekend om hetzelfde draaipunt.

Kies je draaipunt slim. Leg het in een punt waar een onbekende kracht aangrijpt, dan valt die kracht uit je vergelijking omdat zijn arm nul is.

De arm van een kracht

draaipuntwerklijnde armloodrecht van het draaipunt naar de werklijnniet naar het aangrijpingspunt van de pijl

Loodrecht op de werklijn, dus korter dan de balk.

Zo gebruik je de momentenwet

1

Kies het draaipunt

Het liefst waar een onbekende kracht aangrijpt, want dan valt die uit je vergelijking.

2

Teken bij elke kracht de werklijn

Verleng de pijl naar beide kanten met een stippellijn. Daarna meet of reken je de arm loodrecht.

3

Zet linksom tegenover rechtsom

Kracht keer arm aan de ene kant is kracht keer arm aan de andere kant.

4

Controleer ook de krachten

Bij volledig evenwicht moet behalve de momentensom ook de krachtensom nul zijn. Daarmee vind je de kracht in het draaipunt.

De fout die bijna iedereen maakt

Een kracht grijpt schuin aan op het uiteinde van een balk van 2,0 meter. Wat is de arm?

2,0 meter, de hele balkklopt niet

De arm is de loodrechte afstand van het draaipunt tot de werklijn, niet de afstand tot het aangrijpingspunt. Bij een schuine kracht is die arm dus altijd kleiner dan de balk. Teken de werklijn, dan zie je het.

Een slim draaipunt scheelt een onbekende

Zijn er twee krachten onbekend, kies dan je draaipunt precies in een van die twee. Zijn arm is dan nul, zijn moment ook, en je houdt een vergelijking met één onbekende over.

Momenten en evenwicht

Check jezelf

Wat is de arm van een kracht?

Je meet loodrecht van het draaipunt naar de verlengde werklijn van de kracht.

Een kracht waarvan de werklijn door het draaipunt gaat. Wat is het moment?

De arm is dan nul, dus kracht keer arm is nul. Die kracht laat niets draaien.

Waar leg je het draaipunt het liefst bij een berekening?

Die kracht heeft dan arm nul en valt uit je vergelijking, zodat er één onbekende overblijft.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

arm
De kortste afstand van het draaipunt tot de werklijn van een kracht, loodrecht gemeten. Niet de afstand tot het aangrijpingspunt.
moment
De kracht keer de arm ten opzichte van een draaipunt, in newtonmeter. Gaat de werklijn door het draaipunt, dan is het moment nul.
momentenwet
Bij evenwicht is de som van de momenten linksom gelijk aan de som rechtsom, gerekend om hetzelfde draaipunt.
werklijn
De lijn waarop een kracht werkt, de krachtpijl naar beide kanten verlengd. Daarop meet je de arm loodrecht.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak