Wanneer is het een chemische reactie
Ongeveer 8 minuten. Er moet een nieuwe stof ontstaan, anders telt het niet.
Waar je het aan ziet
Er ontstaat een stof met andere eigenschappen. Een andere kleur, een andere geur, een gas dat opborrelt of een neerslag die uitzakt.
Er gaat energie in of uit. Bij verbranden komt warmte vrij, bij het opladen van een accu gaat er juist energie in.
Het gaat niet zomaar terug. Verbrand hout wordt geen hout meer. Smeltend ijs wordt na afkoelen wel gewoon weer ijs.
Nieuwe stof of niet
Verandert het deeltje zelf, dan is het een reactie. Verandert alleen hoe ze bij elkaar liggen, dan niet.
Vier reacties uit het dagelijks leven
Verbranden
Een brandstof reageert met zuurstof. Er komt warmte vrij en er ontstaan onder andere koolstofdioxide en water.
Roesten
IJzer reageert langzaam met zuurstof en water. Er ontstaat roest, een stof die bruin is en niet sterk.
Bakken
In een pan ontstaan door de hitte nieuwe stoffen. Daarom wordt een ei wit en stevig, en krijgt brood een korst.
Rotten
Bacteriën en schimmels breken stoffen af tot andere stoffen. Daar komen vaak gassen bij vrij, en die ruik je.
De fout die bijna iedereen maakt
Water verdampt uit een pan. Is dat een chemische reactie?
Verdampen is een faseovergang. De H2O-moleculen blijven precies wat ze waren, ze komen alleen verder uit elkaar te liggen. Koel je de damp af, dan heb je het water zo terug.
Energie erin of eruit
Komt er warmte vrij, dan heet de reactie exotherm. Moet er juist warmte bij, dan is hij endotherm. Een verbranding is altijd exotherm, anders zou het vuur vanzelf uitgaan.
Check jezelf
Wat moet er gebeuren wil het een chemische reactie zijn?
Welke van deze is geen chemische reactie?
Wat betekent exotherm?
Waarom is roesten een reactie en smelten niet?
In jouw boek
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 26-10-2026.