Hoe stroom wordt opgewekt
Ongeveer 9 minuten. Bijna elke centrale doet hetzelfde. Alleen de manier om de turbine te laten draaien verschilt.
Drie manieren en wat ze kosten
In een gas- of kolencentrale verbrandt brandstof, de warmte maakt stoom, de stoom laat een turbine draaien en die draait de generator rond. Daarbij komt koolstofdioxide vrij, en dat versterkt het broeikaseffect.
In een kerncentrale komt de warmte niet uit verbranden maar uit het splijten van kernen. Er komt geen koolstofdioxide vrij, maar wel radioactief afval dat lang gevaarlijk blijft.
Een windmolen en een waterkrachtcentrale laten de generator rechtstreeks draaien. Tijdens het gebruik komt er niets vrij, maar ze leveren alleen als het waait of stroomt.
Een zonnepaneel is de uitzondering: daar draait niets. Het licht maakt daar rechtstreeks een spanning, zonder bewegende delen.
Vier keer dezelfde laatste stap
De generator is bij bijna alle centrales de laatste stap.
Zo vergelijk je twee manieren
Kijk waar de energie vandaan komt
Uit brandstof, uit beweging van lucht of water, of rechtstreeks uit licht.
Kijk wat er vrijkomt
Koolstofdioxide, fijnstof, radioactief afval, of niets tijdens het gebruik.
Kijk of het altijd kan
Een gascentrale kun je bijregelen, wind en zon niet. Daarom is opslag er het grote vraagstuk.
Zeg wat je afweegt
In een examenantwoord noem je een voordeel en een nadeel, met een reden erbij.
De fout die bijna iedereen maakt
Wat maakt in een gascentrale de elektrische energie?
Er zitten stappen tussen: het gas levert warmte, de warmte maakt stoom, de stoom laat de turbine draaien en die draait de generator. In elke stap gaat een deel van de energie als warmte verloren.
Noem het rendement bij een vergelijking
Bij vragen over centrales levert het vaak een punt op als je zegt dat er in elke stap warmte verloren gaat. Daardoor haalt een gascentrale niet meer dan ongeveer de helft van de energie uit de brandstof.
Hoe stroom wordt opgewekt
Check jezelf
Wat hebben een windmolen en een kolencentrale gemeen?
Welke manier gebruikt geen draaiende generator?
Wat komt er bij een kerncentrale niet vrij?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- generator
- De draaiende machine die in bijna elke centrale de elektrische energie opwekt.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.