Naar de inhoud

Maatschappijwetenschappen havo

Staatsvorming, democratisering en globalisering

Ongeveer 8 minuten. Drie lange lijnen die de wereld hebben gemaakt zoals hij nu is.

Deze drie processen beschrijven hoe macht in de loop van eeuwen is georganiseerd, verdeeld en over grenzen heen gegaan.

Drie processen

Staatsvorming is dat de staat taken naar zich toe trekt die eerder bij adel, kerk of familie lagen: belasting heffen, recht spreken, een leger onderhouden.

Democratisering is dat de macht in die staat over steeds meer mensen wordt verdeeld. Van een kleine elite naar algemeen kiesrecht.

Globalisering is dat grenzen minder bepalend worden voor economie, cultuur en politiek. Beslissingen elders raken jou direct.

Wat er verschoof

staatsvormingvan versnipperde macht naar één staatdemocratiseringvan elite naar algemeen kiesrechtglobaliseringvan binnen de grens naar daarbuitenalle drie gaan ze over macht

Ze lopen deels na elkaar: eerst een staat, dan democratie, daarna grenzen die vervagen.

Zo herken je ze in een tekst

1

Gaat het over taken van de staat?

Neemt de overheid iets over dat eerder particulier was, of juist andersom? Dan is het staatsvorming.

2

Gaat het over wie mag meebeslissen?

Uitbreiding van kiesrecht, inspraak, referenda. Dan is het democratisering.

3

Gaat het over grenzen?

Handel, migratie, internationale verdragen, een bedrijf dat in tien landen opereert. Dan is het globalisering.

De fout die bijna iedereen maakt

Een land draagt bevoegdheden over aan de Europese Unie. Is dat het einde van staatsvorming?

de staat verdwijntte stellig

De taken verdwijnen niet, ze worden op een ander niveau uitgeoefend. Je kunt dat zien als globalisering en tegelijk als staatsvorming op Europese schaal. Dat allebei benoemen is precies de nuance die een examen zoekt.

Democratisering gaat niet vanzelf door

Het proces heeft eeuwen geduurd en kent ook stappen terug. Wie schrijft dat democratisering een rechte lijn omhoog is, mist dat er landen zijn waar het de andere kant op gaat.

Check jezelf

Wat is staatsvorming?

Belastingheffing, rechtspraak en het geweldsmonopolie kwamen stap voor stap bij de staat te liggen.

Welk proces herken je aan de uitbreiding van het kiesrecht?

Democratisering is het verdelen van macht over steeds meer mensen.

Een bedrijf verplaatst zijn productie naar een ander werelddeel. Welk proces?

Grenzen worden minder bepalend voor waar economische activiteit plaatsvindt.

Wat gebeurt er als een land bevoegdheden overdraagt aan de EU?

Je kunt het als globalisering lezen en tegelijk als staatsvorming op een groter schaalniveau.

Hoort bij jouw boek

Kies je methode om te zien in welk hoofdstuk dit bij jou staat.

En nu?

Alle onderwerpen van maatschappijwetenschappen havo Of kies een ander vak