Naar de inhoud

Maatschappijwetenschappen havo

Drie veranderingsprocessen

Ongeveer 9 minuten. Rationalisering, individualisering en institutionalisering, uit elkaar gehaald.

Dit zijn drie langzame processen die de samenleving van binnenuit veranderen. Ze lopen door elkaar heen en versterken elkaar.

Wat ze stuk voor stuk betekenen

Rationalisering is dat beslissingen steeds vaker op berekening en doelmatigheid berusten, in plaats van op gewoonte, geloof of gevoel.

Individualisering is dat mensen hun eigen keuzes maken, los van de groep waarin ze geboren zijn. Je kerk, je beroep en je partner liggen niet meer vast.

Institutionalisering is dat gedrag dat eerst los en informeel was wordt vastgelegd in regels en instanties. Burenhulp wordt thuiszorg met een indicatie.

Van wat naar wat

rationaliseringvan gewoonte en geloofnaar berekening en efficiëntieindividualiseringvan de groep beslistnaar jij beslist zelfinstitutionaliseringvan losse gewoontennaar vaste regels en instantiesalle drie gaan ze langzaam en tegelijk

Geen van de drie is af. Ze zijn nog steeds aan de gang.

Zo herken je ze in een tekst

1

Zoek de berekening

Wordt er gemeten, vergeleken of op kosten gestuurd waar vroeger gewoonte gold? Dan gaat het over rationalisering.

2

Zoek de keuze

Mag iemand nu zelf bepalen wat de groep vroeger bepaalde? Dan gaat het over individualisering.

3

Zoek de instantie

Is er een organisatie, regel of procedure gekomen voor iets wat mensen eerst onderling deden? Dan gaat het over institutionalisering.

De fout die bijna iedereen maakt

Individualisering betekent dat mensen hun eigen keuzes maken. Betekent dat ook dat ze egoïstischer worden?

individualisering is egoïsmeklopt niet

Iemand kan heel bewust kiezen om vrijwilligerswerk te doen of voor een ander te zorgen. Dat is ook individualisering: de keuze komt van hemzelf en niet van de groep. Het begrip zegt niets over de inhoud van de keuze.

Ze botsen soms

Individualisering geeft mensen meer eigen keuze, terwijl institutionalisering juist meer regels oplevert. In een examentekst over de zorg zie je ze vaak allebei terug, en dat spanningsveld is meestal precies waar de vraag over gaat.

Check jezelf

Een ziekenhuis gaat behandelingen plannen op basis van wachttijdcijfers. Welk proces?

Er wordt gestuurd op meetbare doelmatigheid in plaats van op gewoonte. Dat is rationalisering.

Steeds minder mensen laten hun kind dopen omdat de familie dat verwacht. Welk proces?

De keuze verschuift van de groep naar het individu. Dat is individualisering.

Mantelzorg wordt vervangen door een zorgorganisatie met indicaties en contracten. Welk proces?

Iets informeels wordt vastgelegd in regels en instanties. Dat is institutionalisering, al zit er vaak ook rationalisering in.

Iemand kiest er bewust voor om elke week bij de voedselbank te helpen. Hoort dat bij individualisering?

Het begrip gaat over wíé kiest, niet over wát er gekozen wordt. Zelf kiezen om voor een ander te zorgen is net zo goed individualisering.

Hoort bij jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

En nu?

Alle onderwerpen van maatschappijwetenschappen havo Of kies een ander vak