Naar de inhoud
Inloggen

Geschiedenis vwo

Imperialisme en verzet

Ongeveer 11 minuten. Overheersing die met de industrie samenhangt, en vanaf het begin tegenstand oproept.

Het moderne imperialisme hangt samen met de industrialisatie. Het gaat om grondstoffen, afzetmarkten, strategie en prestige tegelijk, en het roept vanaf het begin georganiseerd verzet op.

Motieven en tegenstand

De economische motieven zijn grondstoffen en markten. De strategische zijn havens, routes en het voorkomen dat een concurrent een gebied krijgt, en die wegen soms zwaarder dan de opbrengst.

Daarnaast speelt een ideologisch motief, het idee dat overheersing beschaving zou brengen. Dat argument verdedigt het bestuur en vormt tegelijk het onderwijs waaruit later de critici voortkomen.

Het bestuur verloopt vaak indirect, via bestaande elites en instellingen. Dat is goedkoop, maar het houdt structuren in stand die later de basis vormen voor georganiseerd verzet.

Dat verzet kent vele vormen, van opstanden tot petities, pers en politieke organisaties. Juist de door kolonisators opgezette scholen leveren de generatie die de beginselen van vrijheid tegen hen keert.

Vier motieven, een tegenbeweging

grondstoffenstrategiebeschavingsideeprestigegeorganiseerd verzetde scholen van de kolonisator leveren de critici

De motieven roepen hun eigen tegenbeweging op.

Zo weeg je de motieven

1

Noem minstens twee soorten motief

Economisch en strategisch, of ideologisch en prestige. Een alleen is te smal.

2

Zeg welke in dit geval zwaarder woog

Soms was een gebied economisch onrendabel en toch strategisch onmisbaar.

3

Benoem de bestuursvorm

Indirect bestuur via bestaande elites is goedkoop maar houdt structuren in stand.

4

Noem een vorm van verzet

Van opstand tot pers en politieke organisatie, en zeg welke vorm het is.

De fout die bijna iedereen maakt

Waarom namen Europese landen ook onrendabele gebieden in?

dat deden zij niet, het ging altijd om winstklopt niet

Veel koloniaal bezit kostte meer dan het opbracht. Havens, routes en het voorkomen dat een concurrent een gebied kreeg wogen zwaar, en prestige speelde een eigen rol. Een zuiver economische verklaring komt daarom tekort.

Noem het onderwijs als bron van verzet

De scholen die kolonisators opzetten leverden de generatie die hun eigen beginselen tegen hen gebruikte. Dat verband is precies het soort redenering dat een vwo-vraag over verzet wil zien.

Imperialisme en verzet

Check jezelf

Waarmee hangt het moderne imperialisme samen?

Grondstoffen en afzetmarkten voor de industrie zijn een hoofdmotief.

Waarom namen landen ook onrendabele gebieden?

Havens, routes en concurrentie wogen soms zwaarder dan de opbrengst.

Wat is indirect bestuur?

Dat is goedkoop maar houdt structuren in stand die verzet mogelijk maken.

Waaruit kwam een deel van het verzet voort?

Die scholen leverden de generatie die de beginselen van vrijheid tegen hen keerde.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

indirect bestuur
Koloniaal bestuur via bestaande elites en instellingen. Goedkoop, maar het houdt structuren in stand die verzet mogelijk maken.
modern imperialisme
De vorm van koloniale overheersing die samenhing met de industrialisatie en gericht was op grondstoffen, afzetmarkten en prestige.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak