Chronologie en jaartellingen
Ongeveer 9 minuten. Eeuwen tellen anders dan je denkt, en onze jaartelling is een keuze.
Rekenen en kiezen
Het jaar 1648 ligt in de zeventiende eeuw, want je neemt het aantal volle honderdtallen en telt er een bij op. Alleen bij een rond honderdtal gaat dat anders, want het jaar 1700 is nog de zeventiende eeuw.
Voor Christus loopt de telling achteruit. Het jaar 500 voor Christus ligt dus later dan het jaar 800 voor Christus, en een gebeurtenis in 44 voor Christus is recenter dan een in 300 voor Christus.
Onze jaartelling heet de westers-christelijke jaartelling en begint bij een gebeurtenis uit het christendom. Andere culturen tellen vanaf een ander begin, bijvoorbeeld de islamitische jaartelling vanaf de tocht van Mohammed naar Medina.
Perioden als Oudheid, Middeleeuwen en Moderne Tijd zijn achteraf bedacht. Mensen in de middeleeuwen noemden zichzelf niet middeleeuws, en de grenzen liggen niet overal in de wereld op hetzelfde moment.
Van jaar naar eeuw
Alleen bij een rond honderdtal gaat het anders.
Zo reken je met eeuwen
Pak de honderdtallen
Bij 1648 zijn dat er zestien hele, dus zestien volle eeuwen zijn voorbij.
Tel er een bij op
De zeventiende eeuw is bezig. Bij een rond honderdtal zoals 1700 doe je dat niet.
Let op voor Christus
Daar loopt de telling achteruit, dus een hoger getal is verder terug in de tijd.
Noem de periode erbij
Oudheid, Middeleeuwen, Vroegmoderne Tijd of Moderne Tijd, als de vraag daarom vraagt.
De fout die bijna iedereen maakt
In welke eeuw ligt het jaar 1700?
Een eeuw loopt van jaar 1 tot en met jaar 100. De zeventiende eeuw loopt dus van 1601 tot en met 1700, en de achttiende begint pas in 1701. Alleen bij ronde honderdtallen gaat de standaardtruc mis.
Een indeling is altijd iemands keuze
Vraagt een examenvraag of een periodisering objectief is, dan is het antwoord nee. De grenzen zijn achteraf getrokken, ze passen bij de westerse geschiedenis en elders in de wereld liggen ze anders. Dat noemen in je antwoord levert punten op.
Chronologie en jaartellingen
Check jezelf
In welke eeuw ligt het jaar 1568?
Wat ligt later, 500 voor Christus of 800 voor Christus?
In welke eeuw ligt het jaar 1900?
Wat is waar over de indeling in perioden?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- eeuw
- Een periode van honderd jaar. Het eeuwnummer is het aantal volle honderdtallen plus een, behalve bij een rond honderdtal.
- jaartelling
- De afspraak vanaf welk jaar je telt. Onze westers-christelijke jaartelling is er een van, en andere culturen gebruiken een ander beginpunt.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.