Naar de inhoud
Inloggen

Economie havo

Ongelijkheid en herverdeling

Ongeveer 10 minuten. Van primair naar secundair inkomen.

Het primaire inkomen verdien je op de markt. Daarna haalt de overheid er belasting af en doet er uitkeringen en toeslagen bij, en wat overblijft is het secundaire inkomen.

Twee routes naar een kleinere kloof

Via het belastingstelsel. Een progressief tarief haalt bij hogere inkomens een groter deel weg, en heffingskortingen werken na de heffing.

Via het stelsel van sociale zekerheid. Uitkeringen, toeslagen en subsidies vullen de lage inkomens aan.

Kleiner maken van verschillen heet nivelleren, groter maken denivelleren. Welke kant het op gaat lees je af aan de verandering per inkomensgroep.

Van primair naar secundair

primairhooglaagoverheidsecundairhooglaagde staven komen dichter bij elkaar, dat heet nivelleren

De overheid verkleint het verschil.

Zo bepaal je of er genivelleerd wordt

1

Pak de procentuele verandering per groep

Niet het bedrag, maar het percentage.

2

Vergelijk de laagste met de hoogste groep

Gaat de laagste er meer op vooruit, dan nivelleert het.

3

Let op aftrekposten en kortingen

Aftrekposten werken voor de heffing, kortingen erna.

4

Noem het begrip

Nivelleren of denivelleren, met de cijfers erbij.

De fout die bijna iedereen maakt

De hoogste inkomens gaan er in euros het meest op vooruit. Denivelleert dat?

ja, zij krijgen meerverkeerde maat

Honderd euro erbij op een inkomen van duizend is tien procent, op vijfduizend is het twee procent. In procenten gaat de laagste groep er dan het meest op vooruit, dus wordt er genivelleerd.

Aftrekpost of heffingskorting, het verschil telt

Een aftrekpost verlaagt het inkomen waarover je belasting betaalt en is daarom het meest waard bij een hoog tarief. Een heffingskorting gaat van de belasting af en is voor iedereen even groot.

Ongelijkheid en herverdeling

Check jezelf

Wat is het primaire inkomen?

Nog zonder herverdeling.

Wat betekent nivelleren?

De inkomens komen dichter bij elkaar.

Wanneer werkt een aftrekpost?

Hij verlaagt het belastbaar inkomen.

Waarmee meet je of er genivelleerd is?

Anders vergelijk je appels met peren.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

primaire inkomen
Het inkomen dat je op de markt verdient, voor herverdeling.
secundaire inkomen
Het inkomen na belastingen, premies, uitkeringen en toeslagen.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 29-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak