De overheid grijpt in op de markt
Ongeveer 10 minuten. Minimumprijs, maximumprijs, heffing, subsidie en quotum.
Prijzen vastzetten of lijnen verschuiven
Een minimumprijs ligt boven het evenwicht en geeft een overschot. Een maximumprijs ligt eronder en geeft een tekort.
Een heffing verhoogt de kostprijs, dus de aanbodlijn gaat naar links en de prijs voor de koper stijgt. Een subsidie werkt precies andersom.
Een quotum legt de hoeveelheid vast. De prijs loopt dan op tot wat kopers voor die beperkte hoeveelheid willen betalen.
Daarnaast houdt de overheid toezicht. De ACM let op kartels en marktmacht, de AFM op de financiële markten.
Boven of onder het evenwicht
Een vastgezette prijs laat de markt niet meer sluiten.
Zo werk je een ingreep uit
Bepaal het instrument
Prijs vastzetten, lijn verschuiven of hoeveelheid beperken.
Teken of denk het effect
Een heffing verschuift het aanbod, een maximumprijs is een streep.
Lees de nieuwe situatie af
Prijs, hoeveelheid, en bij een vaste prijs het tekort of overschot.
Noem wie erop vooruit gaat
En wie erop achteruit gaat, want dat vraagt de opgave meestal ook.
De fout die bijna iedereen maakt
Een maximumprijs maakt het product dus goedkoper beschikbaar?
Bij een prijs onder het evenwicht willen kopers meer dan aanbieders willen leveren. Wie aan de beurt komt krijgt het goedkoper, maar een deel van de vraag blijft onbediend en er kan een zwarte markt ontstaan.
Een heffing verschuift het aanbod, niet de vraag
De heffing komt bij de kosten van de producent, dus gaat de aanbodlijn omhoog of naar links. Wie de vraaglijn verschuift, komt op het verkeerde nieuwe evenwicht uit.
De overheid grijpt in op de markt
Check jezelf
Een minimumprijs boven het evenwicht geeft wat?
Een heffing op de producent. Welke lijn beweegt?
Wie houdt toezicht op kartels?
Wat doet een productiequotum?
In jouw boek
De begrippen uit deze les
- heffing
- Een belasting die de kostprijs van een product verhoogt.
- maximumprijs
- Een door de overheid vastgestelde hoogste prijs, die onder het evenwicht ligt.
- minimumprijs
- Een door de overheid vastgestelde laagste prijs, die boven het evenwicht ligt.
- quotum
- Een door de overheid vastgelegde maximale hoeveelheid.
- subsidie
- Een bijdrage van de overheid die de kostprijs of de prijs verlaagt.
In het examen
- 2026, tijdvak 1vraag 30ExamenAntwoorden
- 2026, tijdvak 2vragen 22 t/m 24ExamenAntwoorden
- 2025, tijdvak 1vraag 15ExamenAntwoorden
- 2025, tijdvak 2vragen 7 t/m 9 en 20ExamenAntwoorden
- 2024, tijdvak 2vraag 5ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 29-10-2026.