Van prikkel tot beleving
Ongeveer 11 minuten. Licht, geluid en druk worden allemaal hetzelfde: een rij impulsen op weg naar je hersenen.
Omzetten, doorgeven, uitleggen
Een receptor is gevoelig voor één soort prikkel: licht in de staafjes en kegeltjes, druk in de huid, trillingen in het slakkenhuis. Boven de drempelwaarde ontstaat een impuls.
De impuls loopt over het axon en is altijd even sterk. Een sterkere prikkel geeft dus geen grotere impuls, maar meer impulsen per seconde en meer actieve zenuwcellen. Zo wordt sterkte toch doorgegeven.
Bij de synaps stopt de elektrische route. Een stofje steekt de spleet over en bindt aan de volgende cel; daar ontstaat opnieuw een impuls, of juist niet. Dat maakt de synaps de plek waar signalen worden verrekend, en de plek waar medicijnen en drugs ingrijpen.
In de schors wordt het signaal pas iets. Komt de rij impulsen aan in de visuele schors, dan zie je; in de gehoorschors hoor je. Dezelfde impuls, een andere betekenis.
Dezelfde impuls, een andere betekenis
De plaats in de hersenen bepaalt wat je waarneemt.
Zo beschrijf je een waarneming
Noem de prikkel
En de receptor die daarvoor gevoelig is.
Noem de drempel
Onder de drempel gebeurt er niets.
Noem het sterkteverschil
Meer impulsen per seconde, niet sterkere impulsen.
Benoem de synapsen onderweg
Daar kan het signaal versterkt of geblokkeerd worden.
Eindig in de schors
Welke schors, en dus welke waarneming?
De fout die bijna iedereen maakt
Je knijpt harder. Wordt de impuls dan sterker?
Een impuls werkt volgens alles of niets: hij komt er of hij komt er niet, en altijd met dezelfde sterkte. Sterkte zit in de frequentie en in het aantal zenuwcellen dat meedoet, niet in de hoogte van de impuls.
De synaps gaat één kant op
Het stofje zit alleen in de ene cel en de ontvangers alleen in de andere. Daardoor loopt een signaal nooit terug, en dat verklaart waarom een reflexboog een vaste richting heeft.
Check jezelf
Wat is de drempelwaarde?
Hoe wordt een sterkere prikkel doorgegeven?
Waar wordt een signaal een waarneming?
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 9-10-2026.