Van zaad tot plant
Ongeveer 8 minuten. In een zaadje zit een plantje plus de proviand voor de eerste dagen.
Waarom je dit moet kennen
Een zaad is een plant in de wachtstand. Hij kan maanden of jaren drooggelegd blijven liggen en pas gaan groeien als het kan.
Dat lukt alleen doordat er voedsel in zit. Een jong plantje heeft nog geen blad, dus kan het nog niets zelf maken. De zaadlobben zijn die lunchtrommel.
Op het examen krijg je vaak een doorgesneden boon met letters erbij, of een vraag over wat een zaad nodig heeft. Licht hoort daar niet bij, en dat is de strikvraag.
Een zaad en wat eruit komt
De wortel komt altijd eerst. Pas daarna gaat het stengeltje omhoog, op zoek naar licht.
Wat een zaad nodig heeft
Water
Het zaad zuigt water op en zwelt. De zaadhuid barst open. Zonder water gebeurt er niets.
Zuurstof
Het kiemplantje verbrandt het voedsel uit de zaadlobben, en daar is zuurstof voor nodig. In een zak water onder de grond kiemt een zaad dus niet.
De juiste temperatuur
Te koud en het gaat niet. Daarom kiemt er in januari niets, ook niet als het die week regent.
En licht nog niet
Licht heeft een zaad juist niet nodig om te kiemen. Pas als het blaadje bovengronds komt, gaat de plant licht gebruiken.
De fout die bijna iedereen maakt
Een zaadje in een donkere kast op vochtig watten. Kiemt het?
Kiemen kost energie, en die energie zit al in het zaad. Licht is pas nodig als de voorraad op is en het plantje zijn eigen voedsel moet gaan maken. In het donker wordt zo'n plantje daarna lang, bleek en slap.
Hoe zaden reizen
Kijk naar het zaad en je ziet de vervoerder. Een pluisje of een vleugeltje wijst op de wind, een haakje op de vacht van een dier, en een sappige bes op een vogel die hem opeet en de zaden elders weer uitpoept.
Van zaad tot plant
Check jezelf
Wat zit er in de zaadlobben?
Wat heeft een zaad NIET nodig om te kiemen?
Een bes wordt door een vogel opgegeten. Wat is dat voor verspreiding?
In het examen
- 2025, tijdvak 1vraag 7ExamenAntwoorden
- 2024, tijdvak 2vragen 32 en 34ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 27-10-2026.