Transport in een plant
Ongeveer 8 minuten. Twee soorten buizen, twee richtingen, en ze zitten naast elkaar.
Waarom je dit moet kennen
Een plant maakt zijn voedsel bovenin en haalt zijn water onderin. Die twee moeten dus langs elkaar heen, en daar zijn twee aparte systemen voor.
De wortels nemen water op, en daarin zitten opgeloste mineralen uit de bodem. Die heeft de plant nodig als bouwstof, bijvoorbeeld om eiwitten te maken. Suiker zit daar niet bij, die maakt de plant zelf.
Op het examen zie je vaak een tekening van een stengel of een nerf met pijlen erbij, en moet je zeggen welke stof welke kant op gaat. Dat valt te onthouden met een vuistregel.
Twee banen naast elkaar
Hout en water hoor je samen te zeggen. Bast en suiker ook. Die twee zinnen zijn genoeg.
De weg van het water
Opnemen
Wortelharen zuigen water op uit de grond. Opgeloste mineralen gaan mee naar binnen.
Omhoog
Door de houtvaten gaat het water omhoog, de stengel door tot in de nerven van het blad.
Verdampen
Via de huidmondjes verdampt een deel. Dat trekt het water van onderen mee omhoog, als drinken door een rietje.
En de suiker terug
De glucose die in het blad is gemaakt gaat door de bastvaten naar de wortel, de vrucht of de knol, en wordt daar opgeslagen als zetmeel.
De fout die bijna iedereen maakt
Een aardappelplant slaat zetmeel op in de knollen onder de grond. Hoe komt die suiker daar?
Uit de grond komt alleen water met mineralen. Suiker maakt de plant zelf in het blad en vervoert hij daarna naar beneden. Een knol is dus een voorraadkast, geen bron.
Mineralen zijn geen voedsel
Mineralen zijn bouwstoffen, geen brandstof. Een plant gebruikt stikstof uit de bodem bijvoorbeeld om eiwitten te maken. Staat er in een vraag dat een plant iets uit de bodem haalt om een stof te bouwen, dan gaat het bijna altijd om mineralen.
Transport in een plant
Check jezelf
Wat gaat er door de houtvaten?
Waarvoor gebruikt een plant mineralen uit de bodem?
Waardoor wordt het water vanzelf omhoog getrokken?
In het examen
- 2026, tijdvak 2vraag 36ExamenAntwoorden
- 2025, tijdvak 1vragen 5 en 31ExamenAntwoorden
- 2025, tijdvak 2vragen 6 en 13ExamenAntwoorden
- 2024, tijdvak 1vraag 6ExamenAntwoorden
De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.
Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 27-10-2026.