Naar de inhoud
Inloggen

Biologie vmbo gl/tl

Hoe je lichaam zich verdedigt

Ongeveer 9 minuten. Drie linies, en pas de laatste onthoudt wie er langskwam.

Je lichaam houdt ziekteverwekkers tegen met drie linies: je buitenkant, witte bloedcellen die ze opeten, en antistoffen die precies op een bepaalde indringer passen.

Wat een ziekteverwekker is

Een ziekteverwekker is een organisme dat je ziek maakt. Meestal is dat een bacterie of een virus, soms een schimmel.

Een bacterie is een cel en kan zichzelf delen. Een virus is dat niet: die moet een cel van jou binnendringen en die cel nieuwe virussen laten maken.

Daarom werken antibiotica wel tegen bacteriën en niet tegen virussen. Tegen een virus heb je je eigen afweer nodig, of een vaccin.

Drie linies

1buitenkanthuid, slijm en trilhaartjeshouden het meeste tegen2opetenwitte bloedcellen etenwat er toch binnenkomt3antistoffenpassen precies op eenziekteverwekker

Hoe verder een ziekteverwekker komt, hoe specifieker de afweer wordt.

Waar ze binnenkomen

1

Door een wondje

Je huid is een stevige barrière, maar een snee is een open deur. Daarom gaat bloeden en stollen snel.

2

Via je luchtwegen

Je ademt ze in. Slijm vangt ze op en trilhaartjes duwen dat slijm omhoog, zodat je het inslikt of uithoest.

3

Via je mond

Met eten en drinken komen ze binnen. Het zoutzuur in je maag doodt het grootste deel.

4

Via lichaamsvocht

Sommige verwekkers gaan van mens op mens via bloed, sperma of vaginaal vocht. Daar beschermt een condoom tegen.

De fout die bijna iedereen maakt

Je bent flink verkouden. Helpt een antibioticumkuur?

ja, antibiotica helpen tegen ziekteklopt niet

Antibiotica werken op dingen die alleen bacteriën hebben, zoals hun celwand. Een virus heeft dat niet. Een kuur tegen een virus doet niets, en zorgt er wel voor dat bacteriën vaker resistent worden.

Koorts is geen pech

Bij koorts zet je lichaam de temperatuur expres hoger. Veel ziekteverwekkers gedijen daar slechter bij en je afweercellen werken juist sneller. Daarom is lichte koorts niet meteen iets om te onderdrukken.

Hoe je lichaam zich verdedigt

Check jezelf

Wat is het verschil tussen een bacterie en een virus?

Een virus kan zich alleen vermeerderen in een levende cel.

Wat doen trilhaartjes in je luchtwegen?

Het slijm vangt de verwekkers, de trilhaartjes voeren het af.

Waarom werkt een antibioticum niet tegen een virus?

Antibiotica grijpen aan op onderdelen die alleen bacteriën hebben.

Welke linie is specifiek voor een bepaalde ziekteverwekker?

Een antistof past maar op een soort indringer. De eerste twee linies werken tegen alles.

De begrippen uit deze les

afweer
Alles wat je lichaam doet om ziekteverwekkers buiten te houden en op te ruimen. De niet-specifieke afweer werkt tegen alles, de specifieke afweer werkt op maat.
antibioticum
Een medicijn dat bacteriën doodt of ze laat stoppen met groeien. Het grijpt dingen aan die alleen bacteriën hebben, dus tegen een virus helpt het niet.
ziekteverwekker
Een organisme dat je ziek maakt, zoals een bacterie, een virus of een schimmel. Je afweer probeert hem tegen te houden.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 26-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak