Naar de inhoud
Inloggen

Aardrijkskunde havo

Platentektoniek en de opbouw van de aarde

Ongeveer 10 minuten. De korst ligt in stukken op een laag die traag stroomt.

De aarde heeft een kern, een mantel en een dunne korst. Die korst ligt in platen die bewegen over een stromende laag eronder, en op de plaatgrenzen gebeurt het meeste.

Drie soorten grenzen

Bij een divergente grens bewegen platen uit elkaar. Daar komt materiaal uit de mantel omhoog, ontstaat nieuwe korst en zie je een rug of een slenk.

Bij een convergente grens botsen platen. De zwaardere oceanische plaat duikt onder de lichtere, wat diepe troggen, vulkanen en gebergten oplevert.

Bij een transforme grens schuiven platen langs elkaar. Er verdwijnt en ontstaat geen korst, maar de spanning die zich opbouwt komt los als aardbeving.

De motor eronder is warmte uit de kern. Die zet een trage stroming in de mantel in gang, en daarop schuiven de platen mee.

Drie bewegingen aan een grens

uit elkaar, nieuwe korstbotsen, gebergte en vulkaanlangs elkaar, aardbeving

De grens bepaalt wat er aan de oppervlakte gebeurt.

Zo verklaar je een verschijnsel aan een plaatgrens

1

Bepaal het soort grens

Uit elkaar, naar elkaar toe of langs elkaar.

2

Zeg welke platen het zijn

Oceanisch of continentaal. Dat bepaalt wie onderduikt.

3

Noem het verschijnsel

Rug, trog, gebergte, vulkaan of aardbeving.

4

Verklaar het met de beweging

Noem wat er met de korst gebeurt, niet alleen dat het beeft.

De fout die bijna iedereen maakt

Duikt bij een botsing altijd dezelfde plaat onder?

ja, de grootsteklopt niet

Oceanische korst is dunner maar zwaarder dan continentale korst. Botsen twee continentale platen, dan duikt er geen onder en wordt de korst omhoog geplooid tot een hooggebergte.

Noem het soort korst in je antwoord

Veel verklaringen blijven steken bij de platen botsen. Zeg erbij of het oceanische of continentale korst is, want daarmee verklaar je of er een trog met vulkanen ontstaat of juist een geplooid gebergte.

Platentektoniek en de opbouw van de aarde

Check jezelf

Wat gebeurt er bij een divergente grens?

Daar komt materiaal uit de mantel omhoog.

Welke plaat duikt onder bij een botsing?

Botsen twee continentale platen, dan plooit de korst omhoog.

Wat hoort bij een transforme grens?

De opgebouwde spanning komt los als beving.

Wat drijft de platen aan?

De platen schuiven mee op die trage stroming.

In jouw boek

Er zijn nog geen methodes ingesteld voor dit vak.

De begrippen uit deze les

aardkorst
De buitenste, dunne laag van de aarde, oceanisch of continentaal.
convergente plaatgrens
Een grens waar platen naar elkaar toe bewegen en botsen.
divergente plaatgrens
Een grens waar platen uit elkaar bewegen en nieuwe korst ontstaat.
mantel
De dikke laag onder de korst, waarin materiaal traag stroomt.
platentektoniek
De beweging van de platen van de aardkorst over de stromende laag eronder.
transforme plaatgrens
Een grens waar platen langs elkaar schuiven, met ondiepe aardbevingen.

Overhoor deze begrippenAlle begrippen van dit vak

In het examen

De examens staan op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens. Wij nemen er niets uit over, je opent ze daar.

Vakinhoudelijk gecontroleerd door Jasper Mulders op 28-10-2026.

En nu?

Alle onderwerpen Ander vak